أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

65

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

خطاب كرد مؤمنان را و گفت « 1 » : اى مؤمنان شما همه ياران خداى تعالى يعنى رسولان خداى و دين وى باشيد چنان كه حواريان ياران عيسى بودند يعنى اى محمّد بگو ايشان را كه يار من باشيد و از شما كدامند آنان كه يار من باشند و با من باشند در توجّه كردن و روى آوردن بنصرت دين خداى تعالى چنان كه عيسى مريم حواريان را گفت : كه‌اند ياران من در توجّه نصرت دين خداى تعالى ؟ - حواريان گفتند : مائيم ياران خداى و آنان كه دين خداى را يارى كنند خود را با خداى تعالى اضافت كردند : نحن أنصار اللّه ، گفتند : براى تعظيم و تشريف و تبجيل را ، پس ايمان آوردند بعيسى گروهى از بنى اسرائيل و گروهى ديگر بوى كافر شدند ما قويدست گردانيديم مؤمنان را بر دشمنان ايشان و ظفر داديم ؛ تا ايشان بر ايشان غالب گشتند و بيرون آمدند بحجّت و قهر و غلبه . و گفته‌اند : مراد اينست كه جمعى از ايشان بمحمّد ( ص ) ايمان آوردند و جمعى كافر شدند ما مؤمنان را بر كافران ظفر داديم .

--> ( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) اين آيه را چنين معنى كرده است ( ج 5 ؛ ص 315 ) : « آنگه خطاب كرد با مؤمنان گفت : اى مؤمنان [ كُونُوا أَنْصارَ اللَّهِ ] يار خدا باشيد ابو عمرو ؟ ؟ ؟ و قرّاء حجاز خواندند [ أنصارا لله ] بتنوين و لام اضافت در [ اللّه ] كما قال عيسى بن مريم و در آيه محذوفى است و تقدير آنكه « أقول هذا لكم كما قال عيسى بن مريم للحواريين » اين چنان است كه عيسى ( ع ) گفت حواريان را و اختلاف اقوال رفته است در حواريان در سورة المائده و گفت ايشان را : [ مَنْ أَنْصارِي إِلَى اللَّهِ ] اى مع اللّه « الى » بمعنى « مع » است و گفتند « الى » تعلّق دارد بمحذوفى و التقدير مضافا الى اللّه و منضّما اليه [ قالَ الْحَوارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللَّهِ ] حواريان گفتند و ايشان خواص عيسى بودند كه : ما أنصار خدائيم و ياوران اوئيم و معنى آنكه ياوران دين اوئيم جز آنكه خود را با خداى نسبت كردند و اضافت براى تعظيم و تشريف را كبيت اللّه و ناقة اللّه و لحمزة اسد اللّه ، [ فَآمَنَتْ طائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ وَ كَفَرَتْ طائِفَةٌ ] ايمان آوردند گروهى از بنى اسرائيل بعيسى ( ع ) و گروهى كافر شدند با او ؛ ما آنان را كه مؤمن بودند دست قوى بكرديم بر دشمنان ، [ فَأَصْبَحُوا ظاهِرِينَ ] أى ظافرين با در روز آمدند ظفر يافته » .