براى آنكه عبادت من بر وجه قربت و شكر نعمت بود « 1 » و عبادت شما بر وجه متابعت پدران شما و اقتدا كردن بايشان و اكنون مرا فرستاده‌اند تا شما را دعوت كنم و با راه نجات خوانم چون از من قبول نكنيد آخر كم از آن كه من از شما نجات يافتم ، دين شما شما را باشد و دين من مرا باشد ، شما بر شرك و كفر باشيد و من بر توحيد باشم و اسلام ؛ گفته‌اند : اين آيت بآيت قتال منسوخ شد و اين در بدايت اسلام بود كه مسلمانان را قوّتى نبود و گفته‌اند : كه اين آيت منسوخ نيست براى آنكه جمع ميان اين و آيت قتال ممكن است و مراد آنست كه : اين بر سبيل تهديد و وعيد است چنان كه گفت : اعملوا ما شئتم ؛ يعنى چون دين اسلام قبول نميكنيد شما را با دين شما كه ضرر آن و عقوبت و جزاى بسزاى آن بشما رسد و ديگر آنكه مراد به : « دين » جزاست يعنى جزاى شما بر آنچه « 2 » ميكنيد شما را خواهد بود و جزاى من بر آنچه « 3 » ميكنم مرا . از صادق عليه السّلام روايتست « 4 » كه وى گفت : چون بخوانى [ قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ ] بگوى : يا أيّها الكافرون ؛ و چون بخوانى : [ لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ ] بگوى : أعبد اللّه وحده و چون بگوئى : [ لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ ] بگوى : ربّى اللّه و دينى الاسلام « 5 » .

--> ( 1 ) - در نسخهء قديم : « بر دو وجه بود قربت : و شكر نعمت » . ( 2 ) - در بعضى نسخ در هر دو مورد : « بدانچه » . ( 3 ) - در بعضى نسخ در هر دو مورد : « بدانچه » . ( 4 ) - اين روايت را ابو الفتوح ( ره ) نقل نكرده ليكن طبرسى ( ره ) آن را در تفسير خود نقل كرده است چنان كه بعد از چند سطر ياد مىشود و مولى فتح اللّه ( ره ) نيز در منهج الصّادقين آن را از هشام بن سالم باندك اختلافى نقل كرده است . ( 5 ) - طبرسى ( ره ) در مجمع البيان گفته : و قد تضمّنت السورة معجزة لنبيّنا ( ص ) من جهة الاخبار بما يكون فى الاوقات المستقبلة ممّا لا سبيل الى علمه الّا بوحى من قبل اللّه سبحانه العالم بالغيوب فكان ما أخبر به كما أخبر ، و فيها دلالة على ذمّ المداهنة فى الدّين و وجوب مخالفة الكفّار و المبطلين و البرائة منهم . و روى داود بن الحصين عن أبى عبد اللّه ( ع ) قال : اذا قرأت [ قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ ] فقل : يا أيّها الكافرون ، و اذا قلت : [ لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ ] فقل : أعبد اللّه وحده ، و اذا قلت : [ لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ ] فقل : ربّى اللّه و دينى الاسلام » . تصحيح اين سوره عصر جمعه نزديك غروب آفتاب با مقابلهء آقاى سيّد عبد الصّمد سعيد كه از كمك كنندگان به من در تصحيح اين تفسير بود پايان يافت وفّقنا اللّه لتصحيح الباقى من التفسير و طبعه و نشره كما وفّقنا لما خرج منه من الطبع ؛ و له الحمد اوّلا و آخرا و باطنا و ظاهرا .