أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
421
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
سورة العاديات مكّيّة و هى احدى عشرة آية بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ [ سوره العاديات ( 100 ) : آيات 1 تا 11 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً ( 1 ) فَالْمُورِياتِ قَدْحاً ( 2 ) فَالْمُغِيراتِ صُبْحاً ( 3 ) فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً ( 4 ) فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً ( 5 ) إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ ( 6 ) وَ إِنَّهُ عَلى ذلِكَ لَشَهِيدٌ ( 7 ) وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ ( 8 ) أَ فَلا يَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ ( 9 ) وَ حُصِّلَ ما فِي الصُّدُورِ ( 10 ) إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ ( 11 ) سورهء عاديات اين سوره مكّى است بقول ابن عبّاس و مدنى است بقول ضحّاك ، و يازده آيت است « 1 » . صادق عليه السّلام گفت « 2 » : هر كه اين سوره بسيار خواند حق تعالى روز قيامت وى را با أمير المؤمنين على عليه السّلام برانگيزد و از جملهء رفيقان وى باشد . حقّ تعالى قسم ياد كرده است و سوگند خورده بحقّ اسبان دوندهء غازيان در راه خداى كه جهاد است دويدنى كه از آن آواز نفس ايشان توان شنيد و [ ضبح ] آواز نفس اسب باشد در وقت دويدن ؛ پس بحقّ اين اسبان كه بيرون آرندگان آتشاند از سنگهائى كه سنبهاى « 3 » خود بر آن ميزنند و آتش از آنجا بيرون ميجهد چنان كه از سنگ در وقت آنكه آتش زنه بر وى زنند پس سوگند به اين اسبان كه بعد از دويدن
--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « و چهل كلمه است ، و يازده حرف است » . ( 2 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) اين حديث را نياورده و بجاى آن اين روايت را آورده : « روايت است از زرّ بن حبيش از أبىّ كعب كه رسول ( ص ) گفت : هر كه او سورة العاديات بخواند خداى تعالى او را ده حسنه بنويسد بعدد هر كس كه بمنى و مزدلفه حاضر آيد » . ( 3 ) - در برهان قاطع گفته : « سنب بضمّ اوّل و سكون نون و باى ابجد سمّ چهارپايان را گويند و بمعنى پاى هم آمده است كه به عربى [ رجل ] خوانند » .