أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

306

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

ميداريد ؛ آرى بكنيد آنچه مىتوانيد و ميخواهيد كه بر شما نگاهبانانىاند از فريشتگان كه اعمال شما مىنويسند و شما را نگاه‌ميدارند ؛ نويسندگانى كريم‌اند از كرم ايشان آنست كه در خبر آمده كه : چون بنده طاعتى كند فريشتهء دست راست شادمانه شود و بشتابد و يكى را ده حسنه بنويسد ، و چون معصيتى كند هر دو فريشته تنگدل شوند فريشتهء دست چپ خواهد كه بنويسد آن ديگر گويد : توقّف كن ؛ همچنين وى را توقّف ميفرمايد تا هفت ساعت ، تا باشد كه بنده پشيمان شود تا بر وى نوشته نيايد ؛ پس از هفت ساعت گويد : بنويس كه بس جاهل بنده‌ايست آنگاه يكى را يكى بنويسد ؛ آنچه ايشان نويسند از سر علم و دانش نويسند از بهر آنكه دانند آنچه شما ميكنيد . [ سوره الانفطار ( 82 ) : آيات 13 تا 19 ] إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ ( 13 ) وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ ( 14 ) يَصْلَوْنَها يَوْمَ الدِّينِ ( 15 ) وَ ما هُمْ عَنْها بِغائِبِينَ ( 16 ) وَ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ الدِّينِ ( 17 ) ثُمَّ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ الدِّينِ ( 18 ) يَوْمَ لا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئاً وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ ( 19 ) روز قيامت كه روز جزاست آنان كه نيك‌مردان‌اند و نيكوكارانند تصديق خداى تعالى و رسول خداى ميكنند و با مادران و پدران نيكوئى كنند و بر سوگندى كه خورند و عهدى كه كنند وفا كنند ايشان در ناز و نعمت بهشت باشند و آنان كه كافران و فاسقان باشند و « كافر » خود فاسق باشد در دوزخ باشند و به آتش سوخته مىشوند روز قيامت كه روز جزاست ، و از دوزخ غايب نگردند يعنى أبد الابد در دوزخ باشند و فاسقانى كه كافر باشند ، و فاسقان اهل صلاة ابد در دوزخ نباشند . آنگه بر سبيل استهوال و استعظام گفت : تو چه دانى كه روز جزا چگونه روزى باشد ؟ آنگه مبالغت را تكرار كرد و گفت : پس تو چه دانى كه روز قيامت چگونه روزى باشد ؟ ! علم هيچ عالمى به سختى آن نرسد و فهم هيچ‌كس آن را ادراك نكند ؛ براى آنكه هر چه تصوّر كند بيش از آن باشد ؛ آنگه بر سبيل اجمال در وصف آن روز گفت كه : روزى باشد كه هيچ نفس مالك نباشد و نتواند مر نفسى را كه از وى چيزى دفع كند و بازدارد از عذاب خداى تعالى ، و حكم در آن روزگار مر خداى را باشد در ثواب و جزا و عفو و عقوبت ، كسانى كه امروز دعوى حكم و فرمانروائى ميكنند آن روز همه معزول و مقهور باشند فرمان خداى جهانيان را باشد در آن روز و بس .