أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

304

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

كه خداى تعالى بر وى واجب گردانيده است از نماز و روزه و زكات و غير آن يا آنچه تقديم كرده باشد از صدقات و تأخير كرده باشد و بگذاشته از تركات . [ سوره الانفطار ( 82 ) : آيات 6 تا 8 ] يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ( 6 ) الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ ( 7 ) فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ ( 8 ) آنگه خطاب كرد با آدمى و گفت : اى آدمى و اى فرزند آدم ترا چه غرّه گردانيد ؟ و چه چيز ترا فريفته كرد بخداى كريم ؟ تا تو در وى عاصى شدى و مخالفت وى كردى ؟ در خبرست كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين آيت را بخواند گفت : غرّه جهله ؛ آدمى را جهل و نادانى وى بخداى تعالى مغرور گردانيد . قتاده گفت : دشمن بينوا و مسلّطش ابليس . فضيل عياض را گفتند : اگر روز قيامت خداى تعالى ترا گويد : ما غرّك بربّك الكريم ؛ چه جواب دهى ؟ - گفت : گويم : ستورك المرخاة ؛ پرده‌هاى فروگذاشتهء تو . محمّد بن السمّاك درين معنى گفته : يا كاتم الذّنب أما تستحي ؟ * اللّه فى الخلوة ثانيكا غرّك من ربّك إمهاله * و ستره دون مساويكا أبو بكر ورّاق گفت : جواب در آيت است فى قوله : [ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ] پندارى كه سائل را در آموخت تا گويد كه : غرّنى كرمك ؛ كرم و بزرگوارى تو مرا مغرور كرد چنان كه در خبرست كه أمير المؤمنين على عليه السّلام غلام خود را آواز داد چند بار ؛ و غلام مىشنيد و جواب نميداد ؛ نگاه كرد غلام بر در بود گفت : اى غلام چرا جواب ندادى ؟ - غلام گفت : لثقتى بحلمك و أمنى من عقوبتك ؛ از براى اينكه بر حلم تو واثق بودم و از عقوبت تو أيمن . امير المؤمنين على عليه السّلام را جواب وى خوش آمد وى را آزاد كرد . ابن عبّاس گفت : هيچ بندهء نباشد و الّا كه خداى تعالى روز قيامت وى را بدارد و گويد : يابن آدم ما غرّك بى ؟ اى فرزند آدم ترا چه چيز به من مغرور كرد ؟ با آن علم كه دانستى چه كردى ؟ پيغمبران مرا چه جواب دادى ؟ ذو النون مصرى گفت : كم مغرور تحت السّتر و هو لا يشعر ؛ بسا مغرور كه در پس پرده است و احوال نمىداند .