و زيتون براى روغن ، و درختان خرما و بوستانها كه درو درختان خرما و غير آن باشد از درختان ستبر و دراز و انواع ميوه از بهر آدمى و گياه‌زار بسيار گياه از بهر حيوانات ديگر . ابراهيم التيمى روايت كرد كه : از ابو بكر پرسيدند كه [ فاكِهَةً وَ أَبًّا ] چيست ؟ گفت : أىّ سماء تظلّنى و أىّ أرض تقلّنى إذا قلت فى كتاب اللّه برأيى ؟ - كدام آسمان بر من سايه افكند و كدام زمين مرا بردارد چون در كتاب خداى برأى خود گويم ؟ أمّا الفاكهة فأعرفها و أمّا الابّ فلا أعرفه ؛ فاكهه را ميدانم و أمّا [ أبّ ] را نميدانم . أنس مالك روايت كرد كه روزى عمر خطّاب اين آيت بخواند آنگه گفت : اين همه ميدانم امّا [ أبّ ] نميدانم كه چيست ؟ و اين هر دو خبر ثعلبى امام أصحاب الحديث در تفسير خود آورده است « 1 » آنگه حقّ تعالى گفت كه : اين همه كه آفريدم براى آن آفريدم تا متاع و برخوردارى باشد شما را و چهارپايان شما را تا اوّل ازو انتفاع عاجل برگيريد بطعام و غذا ؛ و آنگه انتفاع آجل به نظر كردن درو تا به آن صانع عالم را بدانيد و حشر و نشر را باور داريد و در ابتدا و انتهاى طعام نظر كنيد تا بدانيد كه دنيا را محلّى نيست . سفيان كلابى گفت : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مرا گفت : طعامت چيست ؟ - گفتم : گوشت و شير ، گفت : آنگه چه شود ؟ - گفتم : آنچه دانى ، گفت : خداى تعالى دنيا را بطعام مثل زده است باوّل نيكو و لذيذ باشد و به آخر گنده و ناخوش . عبد اللّه عمر وقتى در وعظ خويش ميگفت : چون آدمى در طهارت جاى شود و آنچه خورده باشد از وى جدا

--> ( 1 ) - سيوطى نيز در الدرّ المنثور آن دو حديث را چنين نقل كرده ( ج 6 ؛ ص 318 ؛ س 1 ) : « و أخرج أبو عبيد فى فضائله و عبد بن حميد عن ابراهيم التيمىّ قال : سئل أبو بكر الصدّيق رضى اللّه عنه عن قوله : [ وَ أَبًّا ] فقال أىّ سماء تظلّنى و أىّ أرض تقلّنى إذا قلت فى كتاب اللّه مالا أعلم . و أخرج سعيد بن منصور و ابن جرير و ابن سعد و عبد بن حميد و ابن المنذر و ابن مردويه و البيهقىّ فى شعب الايمان و الخطيب و الحاكم و صحّحه عن أنس أنّ عمر قرأ على المنبر [ فَأَنْبَتْنا فِيها حَبًّا وَ عِنَباً وَ قَضْباً ( إلى قوله ) وَ أَبًّا ] قال كلّ هذا قد عرفناه فما الابّ ؟ ثمّ رفض عصا كانت فى يده فقال : هذا لعمر اللّه هو التكلّف فما عليك أن لا تدرى ما الابّ ؟ اتّبعوا ما بيّن لكم هداه من الكتاب فاعملوا به ؛ و ما لم تعرفوه فكلوه إلى ربّه » .