أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

30

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

در اسلام ربع با خمس كرد تا رسول را و اهل بيت و اقرباء وى را خمس باشد و آنچه خاصّ رسول راست فىء است ويرا باشد و خويشان ويرا چنان كه در اين آيت بيان كرد و اين را خمس نباشد آنگه خداى تعالى گفت : [ وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ ] آنچه رسول بشما دهد از قسمت غنيمت يا از آنچه حقّ وى است از فىء فرا گيريد از وى و بر وى اعتراض مكنيد و آنچه از شما باز دارد از آن غنيمت باز ايستيد و حمل او بر عموم اوليتر است يعنى هر چه رسول شما را از آن نهى كند از آن باز ايستيد و هر چه رسول بشما آرد و شما را بدان فرمايد فرا گيريد از وى و بدان كار كنيد . از رسول خداى روايت است كه گفت : قرآن صعب مستعصب است بر آن كس كه تركش كند و خوار « 1 » است بر آنكس كه متابعت وى كند و حديث من صعب مستعصب است ؛ هر كه تمسّك كند بحديث من و جمع كند ميان او و قرآن برو خوار باشد ، و هر كه به قرآن تهاون كند و بحديث من ؛ در دنيا و آخرت زيانكار باشد ، و شما را فرموده‌اند كه : قول من گيريد و بفرمان من كار بنديد و متابعت سنّت من كنيد هر كه بقول من راضى باشد به قرآن راضى باشد ، و هر كه بقول من استهزا كند به قرآن استهزا كرده باشد خداى تعالى گفته است : [ وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ ؛ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ] از خداى بترسيد در مخالفت قول خداى و رسول وى كه خداى سخت عقوبت است طاقت عقاب وى نياريد [ لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ ] اين مال غنيمت درويشانى راست كه از مكّه هجرت كرده‌اند خان و مان و نشيمن خود رها كرده‌اند و با رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بمدينه آمده‌اند آن مهاجران كه ايشان را كافران مكّه از سراهاى ايشان بيرون كرده‌اند و از مالهاى ايشان ؛ همه بگذاشته‌اند و فضل خداى ميجويند و رضاى وى ميطلبند ، دين خداى را يارى ميكنند نصرت رسول ( ص ) ميدهند ايشان‌اند كه در دعوى ايمان صادق‌اند و راستگوى . در خبرست كه : از مهاجريان مرد بودى كه سنگ بر شكم بستى تا پشت وى راست باستادى از آنكه در شكم وى هيچ نبودى و در زمستان گور « 2 » بكندى و در آنجا نشستى تا سرما كمتر يابد از آنكه جامه

--> ( 1 ) - در بعضى نسخ : « آسان » و هر دو بيك معنى است . ( 2 ) - در برهان قاطع گفته : « گو بفتح اول و سكون ثانى زمين پست و مغاك را گويند » . و در تفسير ابو الفتوح ( ره ) بجاى « گو » « چاله » آورده است .