ضحّاك گفت : « 1 » و آنچه حرام است آنست كه شرع آن را حرام كرده است . ربيع گفت كه : عمل خود بسيار مدان كه آن در جنب نعمت خداى بس حقيرست « 2 » ابن زيد گفت كه : بنبوّت منّت منه بر مردمان تا بدان اجرتى بستانى أداى رسالت ميكن و براى خداى صبر كن بر رنجى و بلائى و محنتى كه در گزاردن رسالت به تو ميرسد از مشركان و بر جهاد كردن با ايشان . [ سوره المدثر ( 74 ) : آيه 8 ] فَإِذا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ ( 8 ) چون در صور دميده شود آن روز كه اسرافيل در صور در دمد روزى باشد سخت دشوار بر كافران نه روزى باشد بر ايشان سهل و آسان ؛ پس تو اى محمّد صبر كن ثواب خداى تعالى را كه خداى تو در آن روز داد تو از ايشان بستاند . رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : « 3 » كيف أنعم و صاحب القرن قد التقم القرن ؛ از زندگانى چگونه لذّت يابم و صاحب صور صور در دهان گرفته منتظر ؛ تا كى گويند كه : در دم ؟ ! ياران « 4 » گفتند : يا رسول اللّه چگونه گوئيم در پناه دادن از آن بخداى ؟ - گفت : بگوئيد : حسبنا اللّه و نعم - الوكيل ، على اللّه توكّلنا ، چنين گفتند كه : زرارة بن اوفى قرآن ميخواند چون بدين آيت رسيد يك دوبار بازخواند و نعرهء بزد و جان بداد . [ سوره المدثر ( 74 ) : آيات 11 تا 17 ] ذَرْنِي وَ مَنْ خَلَقْتُ وَحِيداً ( 11 ) وَ جَعَلْتُ لَهُ مالاً مَمْدُوداً ( 12 ) وَ بَنِينَ شُهُوداً ( 13 ) وَ مَهَّدْتُ لَهُ تَمْهِيداً ( 14 ) ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ ( 15 ) كَلاَّ إِنَّهُ كانَ لِآياتِنا عَنِيداً ( 16 ) سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً ( 17 )

--> ( 1 ) - مصنّف ( ره ) قول ضحّاك را ملخصّا نقل بمعنى كرده و عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است : « ضحّاك گفت : ربا بر دو گونه است يكى حلال و يكى حرام امّا آنكه حلال است هداياست كه چيزى بدهند تا بيشتر بستانند و امّا آنچه حرام است رباست كه در شرع حرام است و اوّل را بر سبيل مجاز ربا خواند » . ( 2 ) - از بعضى نسخ : « ربيع گفت » ( تا اينجا كه آخر كلام اوست ) ساقط شده است . ( 3 ) - در الدرّ المنثور آورده ( ج 6 ؛ ص 283 ) : « و أخرج بن أبى شيبة و الطبرانىّ و ابن مردويه عن ابن عبّاس قال : لمّا نزلت : [ فَإِذا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ ] قال رسول اللّه ( صلعم ) : كيف أنعم و صاحب القرن قد التقم الصور و حنى جبهته يستمع متى يؤمر ، قالوا : كيف نقول يا رسول اللّه ؟ - قال : قولوا : حسبنا اللّه و نعم الوكيل ؛ على اللّه توكّلنا » . ( 4 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « صحابه » و « ياران » فارسى اوست ؛ در نصاب آمده : « صحابه است ياران و آل اهلبيت * كه اسلام دين است از ايشان بياى » .