سعيد جبير روايت كرد از عبد اللّه عبّاس كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : خداى تعالى فرزندان مؤمنان را بدرجهء پدران برساند و اگرچه دون ايشان باشند در اعمال ؛ تا چشم ايشان به يكديگر روشن باشد آنگه اين آيت برخواند [ وَ الَّذِينَ آمَنُوا ؛ الايه ] . و هم ابن عبّاس روايت كرد از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه چون مؤمن بدرجهء خود رسد گويد : بار خدايا مادرم و پدرم و اهل و فرزندان من كجااند ؟ و حال ايشان چيست ؟ - گويند : ايشان آن عمل نداشته‌اند كه اينجا رسند ، گويد : بار خدايا ايشان را به من رسان ، خداى تعالى بفرمايد : تا ايشان را نزديك وى آرند . آنگه اين آيت برخواند . زادان « 1 » از امير المؤمنين على عليه السّلام روايت كرد كه روزى خديجه عليها السّلام از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پرسيد كه حال آن فرزندان من كه در جاهليّت بمردند چگونه باشد ؟ - گفت : بدوزخ شوند ، خديجه دلتنگ شد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : اگر تو مكان ايشان بينى دشمن گيرى ايشان را ، خديجه گفت : يا رسول اللّه فرزندان من كه از تواند ؟ - گفت : ايشان ببهشت‌اند آنگه گفت : فرزندان مؤمنان با ايشان باشند در بهشت و فرزندان كافران با ايشان باشند در دوزخ ؛ آنگه اين آيت برخواند [ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ؛ الايه ] . اگر اين خبر درست باشد مراد فرزندان بالغ باشند « 2 » براى آنكه خداى تعالى بگناه مادر و پدر فرزندان را نگيرد ، و ثواب پدران بفرزندان ندهد جز آنكه اطفال مؤمنان را بفضل ببهشت برد « 3 » و خداى تعالى اين معنى مصرّح گردانيد و گفت : [ كُلُّ

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) لفظ « زادان » ندارد و جمله چنين است : « و روايت كردند از امير المؤمنين على ( ع ) » ؛ طالب ترجمهء زاذان بكتب تراجم فريقين مراجعه كند زيرا در غالب آنها ترجمهء وى بحدّ كافى مذكور است . ( 2 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « دون نابالغان » . ( 3 ) - ابو الفتوح ( ره ) در اينجا دفع دخل مقدّر كرده يعنى شبههء محتمل التوهّم را جواب داده به اين عبارت ( ج 5 چاپ اوّل ؛ ص 162 ؛ س 16 ؛ و ج 9 چاپ دوم ؛ ص 235 ؛ س 8 ) : « اگر كسى را شبهه باشد در آن كه لفظ [ ذرّيّت ] بر فرزندان طفل افتد براى آنكه مشتقّ است از [ ذرّ ] اين گمان خطاست ؛ براى آنكه اشتقاق آن من [ ذرأ ] است ؛ يقال : ذرأ اللّه الخلق ، أى خلقهم ؛ دليل بر اين قوله تعالى : [ وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ ] * و لفظ « صالحان » بر بالغان افتد » .