أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
207
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
سورة الذّاريات مكّية و هى ستون آية « 1 » بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ [ سوره الذاريات ( 51 ) : آيات 1 تا 6 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً ( 1 ) فَالْحامِلاتِ وِقْراً ( 2 ) فَالْجارِياتِ يُسْراً ( 3 ) فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً ( 4 ) إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ ( 5 ) وَ إِنَّ الدِّينَ لَواقِعٌ ( 6 ) سورهء ذاريات اين سوره مكّى است و شصت آيت است « 2 » . از ابىّ بن كعب روايت است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : هر كه او اين سوره بخواند خداى تعالى او را بعدد هر بادى كه در دنيا بجست ده حسنه بنويسد و ده سيّئه محو كند .
--> ( 1 ) - در قرآن سلطان كبير عبد الحميد غازى كه صحيحترين قرآنها و مشهور به قرآن خديوى است و مبناى رسم الخطّ قرآن اين تفسير نيز بر آنست چنان كه در مقدّمه مشروحا ياد شد ( جلد اوّل ص مط ) در صدر اين سوره چنين نوشته شده ( ص 521 ) : « سورة الذّاريات و هى اثنتان و ستّون آية » و اين شماره از عجايب اشتباهات است زيرا عدد آيات اين سوره باتّفاق آراء يعنى باجماع همهء علماى اسلام شصت آيه است و بس ؛ شيخ الطائفه - رضوان اللّه عليه - در تبيان گفته : « سورة الذّاريات مكّيّة بلا خلاف و هى ستّون آية بلا خلاف » ابو الفتوح ( ره ) گفته : « سورة و الذّاريات ؛ بدانكه اين سوره مكّى است و شصت آيت است » . طبرسى ( ره ) در مجمع البيان گفته : « سورة الذّاريات مكّية عدد آيها ستّون آية بالاجماع » مولى فتح اللّه ( ره ) در منهج الصادقين گفته : « سورة الذّاريات مكّى است و شصت آيه است باجماع جميع علماى امّت » پس معلوم شد كه « اثنتان و » سهو القلم از كاتب بوده است و متصدّيان تصحيح نيز در تصحيح متوجّه بغلط بودن آن نشدهاند . دليل قاطع ديگر بر زايد بودن اين كلمه علاوه بر تصريحات گذشته آنست كه آيات آن بر حسب شماره از شصت در نمىگذرد لذا ما متن را مطابق واقع قرار داديم و بغلط بودن آن نسخهء شريفه نيز در اينجا اشاره كرديم كه واجدان آن نسخهء شريفه بتصحيح آن بپردازند تا اين عيب كوچك نيز از آن مجموعهء محاسن بر طرف شود . ( 2 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « و سيصد و شصت كلمت است ، و هزار و دويست و هشتاد و هفت حرف است » .