أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
18
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
ولى گفت : ايتنى « 1 » طوعا او كرها بسم اللّه الكريم ، آن شيطان پياده شد در حال ؛ و ذليل وار مىآمد « 2 » تا پيش او ؛ گفت : آن ديگران را بيار ؛ ايشان را نيز بياورد ؛ همه ذليل و اسير پيش او باستادند ، پس ولى گفت : ديدى « 3 » كه او اسير و منقاد خداى منست كه بنام خداى من چگونه ذليل گشت ، آنگه گفت : برو ؛ ذليل و اسيروار ؛ برفت و ايشان ايمان نياوردند ، خداى تعالى بادى برايشان گماشت تا همه را با آنچه داشتند از انعام و مواشى و اثاث و أموال در دريا ريخت اين ولى « 4 » با قوم بيامدند و آنچه توانستند از مالهاى ايشان كه بر سر آب بود بغنيمت برگرفتند ؛ اين يك گروه بودند . و امّا اصحاب رسّ ديگر : ايشان جماعتى بودند كه ايشان را جوئى بود كه آن را « رسّ » خواندندى و ايشان را به آن نسبت كردندى و عرض آن جوى سه فرسنگ بود در ميان آذربايجان و ارمنيه ؛ از آن جانب كه بارمنيّه بود بتپرست بودند و از آن جانب كه بآذربايجان بود آتشپرست بودند ؛ و بهرى از ايشان دختران خانه را پرستيدندى چون سى سال به روى بر آمدى ديگرى را بر دست گرفتندى خداى تعالى بايشان پيغمبران را ميفرستاد و ايشان ميكشتند تا در يك ماه سى پيغمبر فرستاد هر روزى يكى ؛ همه را بكشتند خداى تعالى پيغمبرى را فرستاد و او را مؤيّد كرد و ولى با وى بفرستاد تا جهاد كند ؛ دعوت پيغمبران را بودى و جهاد اوليا را « 5 » پس آن ولى بيامد و با ايشان جهاد كرد حقّ مجاهده ، و ايشان با او قتال كردند خداى تعالى ميكائيل را بفرستاد در وقتى كه گندم در دانه بود و درين وقت زرع به آب محتاجتر باشد تا آن جوى ايشان را
--> ( 1 ) - در تفسير چاپى ابو الفتوح ( ره ) : « ايتنا » . ( 2 ) - در بعضى نسخ : « در آمد » . ( 3 ) - كذا در نسخ معتمده ليكن در نسخ نونويس محرّقه مانند تفسير چاپى ابو الفتوح كه مكرّر گفتهايم در اين سه جلد اخير بسيار تصرّف شده است : « ديديد » و متن مطابق اصطلاح مسلّم ابو الفتوح ( ره ) است در سراسر تفسير خود بشهادت نسخ صحيحهء و معتمدهء خطّى و بشهادت دو جلد اوّل و دوم چاپ اوّل پنج جلدى ؛ فتفطتن . ( 4 ) - در بعضى نسخ مانند تفسير چاپى ابو الفتوح ( ره ) : « آن پيغمبر » . ( 5 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) چنين است : « در بنى اسرائيل دعوت پيغامبران را بودى و جهاد با اولياء » .