أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
9
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
و « مؤمن » آنست كه تصديق كرد خداى را و رسول خداى را و آنچه واجب باشد تصديق كردن آن ، و مردان فرمان برنده و نماز كننده و زنان فرمان بردار و نماز كن ، و « قانت » آن باشد كه دائم بطاعت قيام كند ، و مردان راستگوى و زنان راستگوى ، و « صادق » آنست كه در گفتار و كردار و نيّت صادق باشد ، و مردان شكيباى و زنان شكيباى و صبر كننده بر محنت و بلا ، و « صابر » آنست كه بر طاعت كردن و از معصيت باز استادن صبر كند ، و مردان ترسكار و زنان ترسكار ، و « خاشع » آنست كه متواضع بود بدل و زبان ، و مردان صدقه دهنده و زنان صدقه دهنده ، و مردان روزهدار و زنان روزهدار ، و مردانى كه فرج خود را از حرام نگاه دارند و زنانى كه فرج خود را از حرام نگاه دارند ، و مردانى كه ذكر خداى بسيار كنند و زنانى كه ذكر خداى بسيار كنند ، بساخته است خداى تعالى براى اين مردان و زنان آمرزش و ثوابى بزرگ . ابو سعيد خدرى و ابو هريره از رسول ( ص ) روايت كردند كه : هر كه در شب برخيزد و بيدار شود و اهل خود را بيدار كند و دو ركعت نماز كنند ايشان را نزديك خداى تعالى بنويسند از جملهء آنان كه ذكر خداى بسيار كنند از مردان و زنان . عبد اللّه عبّاس گفت : روزى ميكائيل بنزديك رسول ( ص ) آمد و گفت : يا رسول اللّه بگوى : سبحان اللّه و الحمد للّه و لا إله الّا اللّه و اللّه اكبر ، و لا حول و لا قوة إلّا باللّه ؛ عدد ما علم ، و زنة ما علم ، و ملأ ما علم ، هر كس كه اين كلمات بگويد نام او در ميان نامهاى آنان نويسند كه خداى را بسيار ذكر كنند و از فاضلترين ذاكران باشد ، و در آن شب و در آن روز براى او در بهشت درختان بنشانند ، و گناه ازو فرو ريزد همچنانكه برگ از درختان ، و خداى تعالى برو نظر كند و هر كه خداى تعالى برو نظر كند او را عذاب نكند . عطاء ابن ابى رياح گفت : هر كه كار خود با خداى خود تفويض كند داخل باشد فى قوله تعالى [ إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِماتِ ] ، و هر كه اقرار دهد بخدائى خدا و بپيغمبرى محمّد و بولايت امير المؤمنين و فرزندانش و دلش موافق به زبان باشد داخل باشد فى قوله