أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
22
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
اى مؤمنان و گرويدگان در سراىها و خانههاى رسول مرويد الّا وقتى كه شما را دستورى دهند بىآنكه منتظر باشيد وقت طعام خوردن رسول را و چون در رويد منتظر آن مباشيد كه طعام در رسد مفسّران گفتند كه : آيت در شأن وليمهء زينب آمد در خانهء امّ سلمه كه جماعتى آنجا پيش رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بودند طعام بخوردند و آنجا مقام كردند تا ديرگاه و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از حضور ايشان برنج بود و ليكن شرم داشت كه ايشانرا گويد : بيرون رويد ، خداى تعالى اين آيت فرستاد [ وَ لكِنْ إِذا دُعِيتُمْ ] و چون شما را دعوت كنند در رويد و چون طعام بخوريد برخيزيد و پراكنده شويد هر كس به كار خويش و به هيچ حديث انس مگيريد و براى سخن گفتن در خانهء رسول منشينيد كه به آن پيغمبر را ميرنجانيد و او شرم ميدارد از آنكه شما را گويد كه : بيرون شويد و خداى تعالى از حقّ شرم ندارد يعنى او را مانعى نباشد از گفتن حق چنان كه شما را حيا مانع باشد . يكى از بزرگان گفت كه : ادب گران جانان اين بس كه خداى تعالى گران جانى ايشان احتمال نكرد و گفت : [ فَإِذا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا ] ، آنگه گفت : چون از زنان متاعى و فراشى خواهيد از پس پرده خواهيد ، گفتند كه : سبب نزول آيت آن بود كه روزى جماعتى بحجرهء عايشه پيش رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حاضر بودند رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بفرمود تا طعام آوردند و در ميانه عايشه آمد و شد ميكرد و طعام مىآورد و بمردم ميداد دست مردى بدست عايشه آمد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را خوش نيامد خداى تعالى آيت حجاب فرستاد [ ذلِكُمْ أَطْهَرُ ] آن شما را يعنى سخن گفتن با زنان از پس پرده پاكيزهتر است دلهاى شما را و دلهاى ايشان را از ريبت و تهمت [ وَ ما كانَ لَكُمْ ] و نيست شما را و نباشد كه رسول خداى را برنجانيد و نه آنكه زنان او را پس ازو بزن كنيد و بخواهيد ، كه ايشان تا ابد بر شما حرامند چه اين كار بنزديك خداى كارى بزرگست و گناهى عظيم . مقاتل گفت كه : طلحه بن عبد اللّه گفت : ما را نهى ميكنند از آنكه با دختران عمّان خويش سخن گوئيم مگر از پس پرده و اللّه كه اگر محمّد بميرد من عايشه را بزن كنم خداى سبحانه و تعالى اين آيت فرستاد :