تا آن گنج چه بود ؟ سعيد جبير گفت : صحيفهء بود در آنجا علم بود . عبد اللّه عبّاس گفت : در آنجا الّا علم نبود . جعفر بن محمّد الصّادق عليه السلام گفت : لوحى بود از زر بر آنجا نوشته : بسم اللّه الرّحمن الرّحيم عجبت لمن يؤمن بالقدر كيف يحزن ؟ ! عجب از آنكه او به قضا و قدر ايمان دارد چگونه غم خورد ؟ ! و عجبت لمن يوقن بالرّزق كيف يتعب ؟ ! و عجب از آنكس كه روزى بيقين داند كه مقدّر است چرا رنج برد ؟ ! و عجبت لمن يؤمن بالحساب كيف يغفل ؟ ! و عجب از آنكس كه او به حساب ايمان دارد چگونه غافل باشد ؟ ! و عجبت لمن يعرف الدّنيا و تقلّبها كيف يطمئنّ إليها ؟ ! و عجب از آنكس كه دنيا بيند و داند و تقلّب او باهلش شناسد چگونه ساكن شود با وى و دل بر وى نهد ؟ ! لا إله الّا اللّه محمّد رسول اللّه « 1 » . عكرمه گفت : آن گنج مالى بود . ابو الدّرداء از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه آن گنج زر و سيم بود [ وَ كانَ أَبُوهُما صالِحاً ] و پدر ايشان مردى صالح بود نام وى كاشح ، گفتند : اينكه صالح بود هفتم پدر ايشان بود كه مردى سيّاح بود . محمّد بن المنكدر گفت : خداى تعالى بصلاح مردى صالح نگاهدارد فرزندش را و فرزند فرزندش را و آن سراى كه او در آنجا باشد و همسايگان وى را كه پيرامن سراى او باشند . اسماعيل بن سلمة « 2 » گفت : مرا خواهرى بود خللى بعقلش راه يافته بود و با اين او را بر نماز و طاعت حرصى تمام بود او را بر غرفهء نشاندم مدّت پانزده « 3 » سال شبى خفته بودم نيمشب يكى در بزد گفتم : كيست ؟ - آواز من بشناخت

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « و اين از رسول عليه السلام روايت كردند » . ( 2 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « يحيى بن اسماعيل بن سلمة بن الجميل » ترجمهء وى را بدست نياوردم ليكن معلوم مىشود از مشايخ ثعلبى بوده است زيرا كه وى اين قصّه را در قصص الانبياء خود چنين نقل كرده : ( ص 135 نسخهء مطبوعه در مصر بسال 1312 ) : « اخبرنا يحيى بن اسماعيل بن سلمة قال : كانت لى أخت ( تا آخر قصّه ) » و به نظر ميرسد كه اين شخص از عرفا و صوفيّه بوده باشد چه قصّه شبيه بقضاياى مأخوذه از ايشان است فراجع حتّى يتبيّن لك الحال . ( 3 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « يازده » و عبارت ترجمهء « بضع عشرة سنة » است كه معنى حقيقى آن : « ده سال و اندى » مىباشد زيرا معنى « بضع » همانست كه در اين مصراع ابو نصر فراهى ذكر شده است : « بضع از سه تا بنه مر فردها را ساز نام » و معنى [ اند ] در فارسى همان معنى بضع است در عربى چنان كه لغويان گفته‌اند فراجع ان شئت .