أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

355

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

نگشته برخاستند پنداشتند كه در عهد دقيانوسند نماز بگزاردند و تمليخا را كه صاحب طعام بود گفتند : برو ما را طعامى آر و بنگر تا اين طاغى طلب ما مىكند ؟ و خويشتن را بر احتراز دار ، تمليخا گفت : ديروز همه در طلب ما بودند و امروز بيشكّ گمان آنست كه ما را ببرند و اين آخر روزيست ما را از دنيا ، مهتر ايشان گفت : ما توكّل بر خدا كرديم و بر دين حق مقام كنيم و جان بفداى دين كنيم ، آنگه تمليخا برخاست و درمى چند برداشت و از كوه به زير آمد و روى به شهر نهاد برفت آثار و علامات شهر همه بر خلاف آن ديد كه او بگذاشته بود متوارى وار به شهر درآمد ترسان و مترقّب از خوف دقيانوس ، چون به شهر آمد مردمان را ديد بر شعار ملّت عيسى ، نام عيسى ميگفتند و صلوات ميدادند « 1 » ؛ او بتعجّب فرو ماند گفت : من دوش ازين شهر برفته‌ام كسى نام عيسى نيارست بردن اكنون شعار او آشكارا ميگويند و ملّت او را ميدارند و نام او را نام مىبرند ، و او را خبر نبود كه دقيانوس هلاك شده است و سيصد و نه سال ازين مدّت برآمده است گرد آن شهر ميگشت و هيچكس را نمىشناخت و رسم و آئين شهر همه بر خلاف آن ديد كه گذاشته بود با خود گفت : همانا كه من اين شهر غلط كرده‌ام يا در خوابم ؟ ! آخر انديشه كرد و با خود گفت كه : اين شهر همانست نميدانم تا اين چه حالت است ؟ ! مردى را گفت : اين شهر را چه خوانند ؟ - گفت : افسوس ؛ بدانست كه شهر همانست و مردمان همان نيستند آخر الامر درمى چند كه داشت بيرون كرد درمهائى كه بر شكل پاى شتر بود ببزرگى ؛ و مهر دقيانوس بر آنجا از سيصد و نه سال زده ؛ بيكى داد تا طعام خرد آن مرد آن درم بستد و در آن درم نگويد نام دقيانوس بر آنجا يافت و آن مرد را مردى غريب و مجهول ديد ويرا گفت : اين درم از كجا آوردى ؟ - گفت : اى مرد ترا با اين چه كار است درم بستان و طعام بده مرا بنرخ وقت ، وى آن درم به ديگرى داد و او به ديگرى ؛ گفتند : اين مرد همانا گنجى يافته است ، او را گفتند : راست گوى تا اين گنج كجا يافتهء ؟ كه گنج پنهان و تنها بر نتوان گرفت ، گفت : اى قوم شما چه ميگوئيد ؟ ! گنج چه باشد ؟ ! اين درمى چند است كه

--> ( 1 ) - اين عبارت اشاره به آنست كه قضيّهء أصحاب كهف بعد از بعثت حضرت عيسى ( ع ) بوده ؛ ثعلبى در قصص الانبياء گفته : « قال أهل التّفسير و أصحاب التّواريخ : كان أمر أصحاب الكهف فى أيّام ملوك الطوائف بين عيسى و محمّد عليهما الصلاة و السلام » .