أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
37
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 14 تا 16 ] قاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ وَ يُخْزِهِمْ وَ يَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ ( 14 ) وَ يُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ وَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلى مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ( 15 ) أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ لَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لا رَسُولِهِ وَ لا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَ اللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ ( 16 ) حقّ سبحانه و تعالى بر سبيل بشارت و معجز در باب اخبار از غيب مىگويد كه : كارزار كنيد با اين كافران تا خداى تعالى ايشان را همه بر دست شما كشته گرداند بعضى كشته گردند و بعضى اسير شوند و خوار و ذليل گرداند ايشان را بقهر و اسر و نصرت دهد شما را برايشان و شفا دهد سينههاى مؤمنان را مجاهد و سدى گفتند : اينان خزاعهاند حلفاى رسول صلّى اللّه عليه و آله و نيز تا ببرد خشم از دلهاى ايشان براى آنكه چون ثأر خود دريابند و انتقام بكشند از دشمنان خود دلهاى ايشان خوش گردد ، و اين آيت معجزى است از معجزات رسول صلّى اللّه عليه و آله ؛ براى آنكه خبر است از غيب و مخبر بر وفق خبر آمد و اين وعدها بانجاز رسيد و اين نباشد الّا بوحى از قبل خداى تعالى آنگه بر سبيل استيناف گفت : و خداى تعالى توبه قبول كند از آن كس كه خواهد و با وى لطف كند كه عند آن اختيار توبه كند و توبهء وى بپذيرد چون عكرمه بن ابى جهل و سهيل بن عمرو درين آيت بشارت است به آنكه بعضى از ايشان ايمان خواهند آوردن و نيز معجزى باشد رسول را چون مخبر بر وفق خبر بوده باشد ديگر آنگه تا بدانند كه قتال با ايشان مانع توبه نخواهد بودن و خداى تعالى داناست بتوبهء ايشان چون توبه كنند و حكيم است نكند و نفرمايد بقتل ايشان الّا از بهر آنكه در آن حكمتى باشد آنگه خطاب كرد و گفت : [ أَمْ حَسِبْتُمْ ] آيا خود مىپنداريد شما كه شما را رها خواهند كردن و بگذاشتن ؟ ! استفهام بر سبيل انكار و توبيخ است يعنى شما را بنگذارند و رها نكنند بر آنچه شما برآيند ، تا آنگه كه مخلصان كه مجاهدان اند در راه خداى از ديگران ممتاز بگردند و چگونه بگذارند شما را و هنوز خداى ندانسته است كه از شما مجاهد كيست يعنى هنوز جهاد نكردهايد تا خداى تعالى شما را مجاهد داند چه تا ايشان مجاهد نباشند خداى تعالى