أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
1
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
جلد چهارم تتمهء سورهء انفال بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ [ سوره الأنفال ( 8 ) : آيه 41 ] وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 41 ) . حقّ سبحانه و تعالى خطاب مىكند مؤمنان را و ميگويد كه : بدانيد كه هر غنيمت كه شما ميگيريد از هرچه باشد پنج يك آن خداى راست و رسول خداى را و آن شخصى را كه خداوند قربت و خويشى است مر پيغمبر را و يتيمان را و مسكينان را و رهگذريان را و اين بر شما واجب و لازم است اگر شما بخداى ايمان داريد و بدانچه ما فرو فرستاديم بر بندهء خويش محمّد رسول ما از قرآن در روز فرقان يعنى روز بدر كه خداى تعالى فرق كرد ميان مؤمن و كافر و حقّ و باطل آن روز كه دو جمع بهم رسيدند و متلاقى و متقابل يكديگر شدند و آن روز آدينه بود هفدهم ماه رمضان و گفتهاند : نوزدهم ماه رمضان سال دويم از هجرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و اين روايت از جعفر صادق است عليه السّلام و خداى بر همه چيز قادرست پس عاجز نباشد از آنكه جزاى هر كس بر وفق استحقاق وى دهد « غنيمت » مال اهل حرب باشد كه مسلمانان از كفّار بقتال و كارزار برگيرند و آن هبه است از خداى تعالى مسلمانان را و بعضى فرق كردهاند ميان [ فىء ] و [ غنيمت ] و گفتهاند كه : « غنيمت » آنست كه بقتال بستانند و « فىء » آنست كه بى قتال گيرند ، و گفتهاند كه : « غنيمت » مال منقول باشد و « فىء » زمينهاى ايشان ، و « فىء » خاصّ رسول را باشد و از پس او قائم مقام او را از اهل البيت او و هيچ كس را در آن حقّى نباشد لقوله تعالى « ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ - السَّبِيلِ » و قول آن كس كه ميگويد كه : اين آيت منسوخ است بآيت [ وَ اعْلَمُوا أَنَّما