غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ ] درست نيست براى آنكه تنافى نيست ميان هر دو آيت و جمع كردن ميان ايشان صحيح است و نيز بر نسخ آيت دليلى نيست و بىدليل حكم نتوان كرد بنسخ قرآن و [ مِنْ شَيْءٍ ] از براى آن گفت : تا فائدهء استغراق دهد و هيچ ازو بيرون نشود حتّى الخيط و المخيط « 1 » و آنچه غنيمت كرده باشند بر پنج قسمت بايد كردن و يك قسمت كه خمس است از وى جدا كردن و آن چهار ديگر قسمت بايد كردن ميان آنكسانى كه قتال كرده باشند و بقتال حاضر شده باشند سوار را دو سهم دهند و پياده را يك سهم ، و اگر مردى باشد كه اسبان بسيار دارد وى را نصيب دو اسب بيش ندهند و اگر گروهى به يارى مسلمانان آيند و مسلمانان از حرب فارغ شده باشند و غنيمت قسمت ناكرده ايشان را نيز نصيب دهند و آن يك قسم را كه خمس است بر شش قسمت بايد كرد يكى خداى را و يكى رسول را و يكى از خويشان رسول كسى را كه متولّى كار او باشد از پس او ؛ و آن امام است ، و قسمتى « 2 » يتيمان را و قسمتى مسكينان را و قسمتى ابناء السّبيل را كه بنى هاشمند از فرزندان على و عباس و جعفر و عقيل ؛ و بحقيقت دو گروه را بيش نباشد طالبيان را و عبّاسيان را و از فرزندان عبد المطّلب جز هاشم كسى ديگر را عقب نبوده است « 3 » آن يك قسمت كه خداى راست رسول را باشد و بعد از رسول قسمت خداى و از آن رسول هر دو

--> ( 1 ) يعنى تا رشته و سوزن چنان كه نص عبارت ابو الفتوح ( ره ) هم است در ترجمهء آن . ( 2 ) در بعضى نسخ در همهء موارد ذكر « قسمت » : « قسم » به كار رفته و آن نيز بمعنى قسمت است ( 3 ) نص عبارت غالب نسخ تفسير حاضر اين است و در يك نسخه : « جز هاشم و عباس » و به نظر درست نمىآيد و اگر از فرزندان هاشم بجز از عبد المطلب كسى ديگر معقب نباشد شايد عبارت چنين بوده است : « و از فرزندان هاشم جز عبد المطلب كسى ديگر را عقب نبوده است » در هر صورت ارباب دانش خودشان تحقيق فرمايند و نص عبارت ابو الفتوح - رضوان اللّه عليه - كه مأخذ و مورد تلخيص مصنف اين تفسير بوده است چنين است ( ج 2 چاپ اول صفحهء 534 س 18 - 15 ) : « و سه سهم ديگر كه سهم اين نام بردگان است از يتامى و مساكين و ابناء سبيل هاشمى را باشد بنزديك اهل بيت عليهم السلام و ايشان فرزندان على باشند و عباس و جعفر و عقيل و چون تلخيص كنى دو گروه را باشد طالبيان را و عباسيان را و از فرزندان عبد المطلب كسى ديگر معقب نبوده است براى آنكه حارثيان را و لهبيان را عقب نيست اما مطلبه از اولاد عبد مناف بنزديك اهل بيت ايشان را از خمس چيزى نرسد و بنزديك بيشتر علماء » .