سيد أحمد صفائي
48
هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي )
معاني با سخاوت صورت پذيرد ، چه در صورت سخاوت است كه از حقوق مسلمين ومردم چيزى را براي خود اندوخته نمىكند ودر تقسيم بيت المال سهم خود را اضافه بر ديگران قرار نيمدهد . " هشام بن الحكم " جهات ديگرى هم در امامت شرط ميداند كه در ضمن مناظره اش با ضرار بن عمرو كه در بخش مناظرات بنظر خوانندگان خواهد رسيد بيان كرده وتوضيح داده است . ( 8 ) عقيدة هشام بن الحكم راجع بكرامات وخرق عادات طبق گفتار بغدادي " در الفرق بين الفرق " " هشام بن الحكم " صدور خرق عادت را از غير پيغمبر جايز نميدانسته . گر چه بر فرض صحت اين نسبت ، هشام در اين عقيدة متفرد نيست ، چه بعضي از متكلمين اماميه مانند نوبختيها وجماعت - معتزله باستثناى ابن اخشيد وپيروانش با اين عقيدة موافقت دارند ، بلى أكثر اماميه وابن اخشيد وأصحاب حديث را عقيدت آنست كه صدور خرق عادت وكرامت از بندگان شايسته جايز است وگروهى از اماميه خرق عادت را براي امام واجب وعلامت امامت را نص باضافه معجزه ميدانند . لكن سخن در صحت أصل اين نسبت " بهشام بن الحكم " است . وچون اين نسبت جز از " بغدادي " و " اشعرى " از طريق ديگرى بما نرسيده وآن دو نفر هم در مقام قدح هشام اين عقيدة را بوى نسبت داده اند بايد اين نسبت را با احتياط وترديد تلقى كرد بلكه خلاف واقع بودن اين نسبت ، راجح بنظر ميرسد ، چه خود " بغدادي " بهشام بن - الحكم نسبت داده است كه أو راه رفتن بروى آب را براي غير پيغمبر تجويز مىكرده وأين عقيدة با عقيدة يى كه سابقا نقل شد متناقض است ، ومقام " هشام بن الحكم " اجل از اينست كه در موضوع واحد ، بدو امر متناقض معتقد باشد . ( * )