محل نشو ونماى وى واسط ( 1 ) بوده است . لكن در كتاب منتهى المقال از فضل بن شاذان نقل شده كه ولادتش در واسط بوده است . ودانشمند محترم احمد امين در كتاب ضحى الاسلام محل نشو ونماى أو را كوفه مىداند . اقامتگاه وى كوفه ومركز تجارتش بغداد بوده است بعدا به ملاحظه تجارتش در سال 199 يا 197 منتقل به بغداد شده در آنجا رحل أقامت افكنده است ومنزلش در محله كرخ بغداد در قصر وضاح بوده است . " مرحوم مامقانى " در كتاب تنقيح المقالش از " مرحوم صدوق " نقل مىكند كه " هشام بن الحكم " كرباس فروش بوده وبه تجارت قماش اشتغال داشته واز بغداد بكوفه منتقل گشته است . وگفتار " ابن شهرآشوب " گفتار " صدوق " را تأييد مىكند . چه أو هم فرموده است كه " هشام " كرباس فروش بوده ولى فاضل معاصر " عبد الله نعمه " ، در كتاب " هشام بن الحكم " مىنويسد چون " عبد الله زيد اباضى " خرازى بوده وبا " هشام " در يك دكان اشتغال به تجارت داشته وبا اينكه در أفكار وعقايد با هم كمال مباينت را داشته‌اند در امر تجارت ومعاشرت كاملا با يكديگر نزديك ورفيق بوده اند از اين جهت ظاهر اينست كه " هشام بن الحكم " هم خرازى بوده است دقت فرمائيد . ( 3 ) نژاد هشام بن الحكم گر چه اين بحث از نظر ما كه هدفمان معرفى مرد دانش وفضيلت است اثرى ندارد ، چه نژاد را در دانش وفضيلت دخالتى نيست . ( كن ابن من شيت واكتسب أدبا ) واسلام هم امتيازهاى نژادى را ملغى نموده وبا نظر وسيعى امتياز را بر اثر دانش ودين وپرهيزكارى قرار داده وعرب وعجم ونژادهاى مختلف را

--> ( 1 ) " واسط " شهري است در عراق بين بصره وكوفه واهواز كه حجاج آن را بنا كرده است ونظر به اينكه مسافت وبعدش از شهرهاى نامبرده 51 فرسخ است ودرست در وسط آنها قرار گرفته " واسط " ناميده شده است . ( التنبيه والاشراف ) .