أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
82
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
بر كفر اصرار كنند تا كه بميرند و ايشان گمراهانند از راه بهشت و هلاك شدگانند اندر دوزخ [ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا ] خداى به اين آيت غايت و عيد و تهديد كرد كافران را و قطع طمع ايشان كرد گفت : آنان كه كافر شدند و بر كفر بمردند اگر يكى از ايشان خود را بپرى زمين زر از عذاب خداى باز خرد او را باز نفروشند و ازو قبول نكنند و اين بر سبيل مثل گويند از آنكه كافر را در قيامت فتيلى و قطميرى نباشد انس مالك روايت كرد كه : روز قيامت كافران را بكنار دوزخ آورند او را گويند كه : اگر ترا بپرى زمين زر بودى خويشتن را فديه كردى يا نه ؟ - گويد : آرى گويند كه : از تو كم ازين ميخواستند اجابت نكردى اكنون عذاب دوزخ بچش ايشان راست عذابى دردناك و رنجاننده و ايشان را هيچ يارى نبود نه بر سبيل مغالبه و نه بر طريق شفاعت . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 92 ] لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ ( 92 ) ابن عباس گفت كه : مراد [ ببرّ ] در آيت بهشت است يعنى بهشت بنيابيد و به دو نرسيد تا نفقه و خرج نكنيد آنچه دوستر داريد خداى تعالى ما را بدين آيت فتوّت آموخت گفت : برّ و نيكوئى من در باب تو آنگه كنم كه تو با برادران خود نيكوئى كنى به اين سر بده تا به آن سر با تو دهند بحسب آن بعدل و بيش از آن بفضل و نگر تا گمان نبرى كه آنچه تو ميكنى از خير و نيكوئى بر من پوشيده است نيست [ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ ] و هر نفقه كه شما ميكنيد خداى تعالى به آن عالم است تا نفقه دهندگان استوار باشند كه جزاى آن بر خداى بنخواهد شدن « 1 » چه بمقادير و تفاصيل آن عالم است ابو ايوب انصارى روايت كرد كه چون اين آيت آمد زيد بن حارث اسبى نيكو داشت و سخت دوست داشتى آن را به پيش رسول آورد و گفت : يا رسول اللّه من اين اسب دوست دارم صدقه كردم رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بأسامهء زيد داد زيد را خوش نيامد گفت : اى رسول اللّه من آن صدقه كرده بودم رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : آن بموقع افتاد و خداى از تو قبول كرد مهمانى بابو ذر غفارى فرو آمد أبو ذر گفت : من از تو مشغولم برو بفلان جاى مرا
--> ( 1 ) - كذا صريحا در نسخهء قديمى پس مراد اين است كه : جزاى آن پيش خداى ضايع نخواهد شد .