أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
64
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
أنا من أهوى و من أهوى أنا * نحن روحان حللنا بدنا فاذا أبصرتنى أبصرته * فاذا أبصرته كان أنا و اين لفظ دليل مىكند بر آنكه امير المؤمنين على عليه السّلام بهتر از همهء صحابه و أهل - البيت بود [ ثُمَّ نَبْتَهِلْ ] پس دعا كنيم بزارى تا خداى دعاى ما اجابت كند در حقّ دروغ زنان و گفتهاند كه : لعنت كنيم يكديگر را و گوئيم كه : لعنت از ميان ما هر دو گروه بر دروغ زنان باد اين قصّهء پيغمبران كه رفت همه قصّهء حقّست و هيچ خداى نيست الّا خدائى كه آفريدگار جهان و جهانيان است ردّ است بر ترسايان كه گفتند كه : عيسى پسر خدا است و گفتند : انّ اللّه ثالث ثلاثة ؛ اقنوم اب و اقنوم ابن و اقنوم روح القدس ، باب خداى را را خواستند و بابن عيسى را و بروح القدس جبرئيل را و اين قول نامعقولست كه سه ذات يكى باشند و خداى تعالى عزيز است و غالب اگر خواهد قهر كند ترسايانرا و جملهء انواع كفّار را بكفرشان و ليكن نكند از آنجا كه حكيم است و حكمت در تكليف اقتضاى بر خلاف اين مىكند پس اگر برگردند ترسايان و كافران و اعراض كنند از تو و قبول تو نكنند خداى تعالى عالمست بمفسدان و براى آن تخصيص كرد ايشانرا كه غرض ازين تهديدست و وعيد . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 64 ] قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ( 64 ) مفسّران گفتند : سبب نزول اين آيت الى قوله « وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ » آن بود كه ترسايان نجران چون بمدينه آمدند جهودان مدينه با ايشان مناظره كردند و ايشان با يكديگر خصومت كردند در ابراهيم عليه السّلام ترسايان گفتند : ترسا بود و جهودان گفتند : جهود بود پيش رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمدند بحكومت ، رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : جهود نبود و ترسا نبود و گفتيد كه : ما به او اوليتريم ، شما به او اوليتر نهايد او مسلمان بود ما كه مسلمانيم به او اوليتريم ، جهودان گفتند : اى محمّد مگر تو آن ميخواهى كه ما در حقّ تو آن گوئيم كه ترسايان در حقّ عيسى گفتند و ترسايان گفتند كه : ترا آن ميبايد كه ما ترا آن