أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

416

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

طعام خورد محتاج قضاء حاجت باشد آنگه گفت : اى محمّد بنگر كه ما آيات براى ايشان چگونه بيان ميكنيم و ادلّه چگونه ظاهر ميگردانيم آنگه بنگر كه ايشان از آن چگونه عدول و اعراض ميكنند و از آن مىبگردند آنگه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را فرمود كه : اى محمّد بگوى بر سبيل احتجاج و انكار بريشان كه : آيا پرستيد شما بدون خداى آن را كه مالك نباشد و قادر بر نفع و و ضرّ شما كه نه بشما سودى تواند كرد و نه دفع مضرّتى براى آنكه قادر برين خداى باشد يا آنكه خداى او را تمكين كند و اگر عيسى بر نفع و ضرّ قادر بود بتمكين خداى بود آنكه در حال حيات چنين بود ترسايان عهد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را ازو هيچ نفعى و ضررى نبود و عبادت آنكه ازو نفعى و ضررى نبود جارى مجراى عبادت اصنام و جمادات باشد و قبح آن بضرورت معلوم است و خداى تعالى شنوا و داناست اقوال شما مىشنود و افعال شما ميداند تا هر كسى را بر وفق آنچه او مستحق باشد جزا دهد . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 77 ] قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعُوا أَهْواءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ ضَلُّوا عَنْ سَواءِ السَّبِيلِ ( 77 ) بگو اى محمّد جهودان و ترسايان را كه خداوندان توراة و انجيل‌اند كه غلوّ مكنيد در دين خود و از حدّ در مگذريد و متابعت مكنيد اهواء و مذاهب قومى را كه ايشان مذاهب بهواى نفس نهادند نه باستخراج ادلّه و ايشان پيش از شما ضالّ و گمراه بودند گفته‌اند كه نهى است ترسايان را از آنكه در ضلالت اقتدا بجهودان كنند بعضى ديگر گفتند كه : مراد آنست كه اقتدا مكنيد با اسلاف و رؤسا و اكابر خود چه ايشان جز از آنكه ضالّند در نفس خود ؛ مضلّ و گمراه كننده‌اند قومى بسيار را ؛ و كردند ، و ايشان از راه راست گم شدند زجاج گفت : براى آن تكرار كرد كه آن خواست كه [ ضلّوا ؛ من قبل ] بلفظ اوّل ، بدوّم آنكه [ ضلّوا ؛ من بعد ] بعضى ديگر گفتند كه : باوّل ضلال دين خواست و بدوّم ضلال از طريق بهشت . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيات 78 تا 79 ] لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ عَلى لِسانِ داوُدَ وَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ ( 78 ) كانُوا لا يَتَناهَوْنَ عَنْ مُنكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ ما كانُوا يَفْعَلُونَ ( 79 )