أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

342

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

گفتند : اى محمّد چه مىترسانى ما را كه اگر ما بسيار گناه كنيم خداى ما را عقوبت نكند كه ما پسران و دوستان اوئيم سدّى گفت كه : ايشان دعوى كردند كه خداى وحى كرد بيعقوب إنّ ولدك بكرى من الولد ، فرزندان تو اوّلين فرزندان من‌اند من ايشان را بيشتر از چهل روز در دوزخ ندارم چندانى كه آتش گناه ايشان بخورد و ايشان پاك شوند آنگه ندا كند كه : بيرون آريد هر ختنه كردهء را از فرزندان يعقوب ، عند آن ما را بيرون آرند فذلك قوله « لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُودَةً » حسن بصرى گفت كه : اين بر سبيل مبالغت گفتند يعنى ما كه بخداى نزديك‌ايم چنان كه فرزند به پدر و خداى بر ما مهربان است چون پدر بر فرزند امّا چون ترسايان اعتقاد كرده بودند كه عيسى پسر خداست و عيسى را از خود مىشناختند گفتند كه : چون پدر عيسى باشد بمثابت آن بود كه پدر ما بود حقّ تعالى گفت بگو ايشان را : اگر چنين است كه شما ميگوئيد چرا شما را عذاب مىكند بگناهى كه ميكنيد ؟ - چه پدر بگناهى كه فرزند كند عقوبت نكند او را آنگه گفت : نه چنين است كه شما ميگوئيد بلكه شما آدميان‌ايد از آنان كه آفريده است ؛ با شما همان معامله كند كه با ايشان كرد اگر ايمان و طاعت كنيد ثواب دهد و اگر كافر شويد و معصيت آريد جزا دهد كه او خداوندى است كه آن را كه خواهد بيامرزد بفضل و آن را كه خواهد عذاب كند بعدل و ملك آسمان و زمين و آنچه در ميان آن هر دو است خداى راست و حكم و تصرّف آن بامر اوست و آن همه ملك و ملك اوست همه بندگان و پرستاران اواند در قبضهء قدرت او و اسير حكم او باشند و مصير ايشان با او بود آنجا و اين همه از روى معنى و فحوى ردّ و جواب آنان است كه آن دعوى محال كردند تعالى اللّه عن ذلك علوّا كبيرا . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 19 ] يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا ما جاءَنا مِنْ بَشِيرٍ وَ لا نَذِيرٍ فَقَدْ جاءَكُمْ بَشِيرٌ وَ نَذِيرٌ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 19 ) اين آيت نيز هم خطاب است با ايشان ميگويد : اى جهودان و ترسايان بشما آمد پيغمبر ما بر فترتى و انقطاعى از پيغمبران و [ فترت ] روزگارى بود كه از ميان دو پيغمبر بود و اين از فتور است پندارى كه روزگار بنا بودن پيغمبران ضعيف است و آن قوّت ندارد كه در عهد پيغمبران داشتى و فترت ميان عيسى و پيغمبر ما ششصد سال بود قتاده گفت : پانصد و پنجاه