أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
341
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
ادلّه و ازاحت علّت و تمكين و الطاف . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 17 ] لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 17 ) آنگه بذكر ترسايان آمد و بر كفر ايشان گواهى داد و گفت : بدرستى كه كافر شدند آن كسانى كه گفتند و اعتقاد كردند كه : خداى مسيح است عيسى پسر مريم آنگه بر سبيل محاجّت و حجّت انگيختن بر ايشان گفت : اى محمّد ايشان را بگوى كه : كيست كه مالك باشد و قادر باشد كه دفع كند از خداى تعالى آنچه خواهد كه كند يعنى اگر خداى خواهد كه عيسى را و مادرش را و هر كه در زمين است از جملهء خلايق هلاك گرداند كيست كه مانع شود و دفع كند يعنى اگر عيسى خداى بودى بايستى كه هلاك از خود باز توانستى داشت چون معلوم است كه او ازين عاجز است و درين باب ميان شما و او فرقى نيست ببايد دانست كه او استحقاق الهيّت و استحقاق عبادت ندارد . آنگه گفت : خداى راست ملك آسمانها و زمين و آنچه در ميان آنست و عيسى از آن جمله است و عيسى باضافت با اين جمله از روى قياس چه باشد ؟ ! و اوست آن خدائى كه مىآفريند آنچه خواهد چنان كه خواهد و اين براى آن گفت كه اگر ايشان را شبهه است كه من عيسى را از مادر بىپدر آفريدم من آنچه خواهم بيافرينم بحسب مصلحت و من كه خدايم بر همه چيزى قادرم و آنكه بر همه چيزى قادر بود هيچ نوع از انواع مقدورات برو متعذّر نبود . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 18 ] وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ ( 18 ) آنگه گفتار و تمنّاى محال و باطل هر دو گروه را بيان مىكند و آنچه ايشان گفتند با رسول حكايت كرد و گفت : جهودان و ترسايان گفتند كه : ما پسران خدائيم و دوستان اوئيم سبب نزول اين آيت آن بود كه رسول خداى ايشان را بعقاب بترسانيد ايشان