حلال كرده‌اند شما را بهيمهء چهار پايان از اشتر و گاو و گوسفند ، و چهار پاى را بهيمه خوانند از بهر آنكه بسته زبان‌اند از گفتن و جواب دادن و از آنكه آواز ايشان پوشيده باشد مراد ايشان كسى را معلوم نشود و بعضى گفتند كه : مراد آنست كه در شكم چهار پايان باشد از بچگان ايشان كه اگر مادرش را بكشند و بچّه در شكم باشد بنگرند اگر تمام خلق شده باشد و موى برآورده و روح در افتاده « 1 » كشتن مادرش كشتن او بود حلال بود و اگر تمام خلق نشده باشد به هيچ وجه حلال نباشد كلبى گفت : مراد وحوش است چون آهو و گاو كوهى و گورخر درين آيت مجمل گفت : تفصيل او در سورة الانعام است « ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ ؛ الآية » و انعام اسمى است اشتر و گاو و گوسفند را ؛ بيانه قوله تعالى « وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ » آنگه آن را كه نه ازين باب است در تحليل جدا كرد و گفت : « وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً » [ إِلَّا ما يُتْلى ] الّا آنچه بر شما خوانند پس ازين و آن آنست كه « حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ » و غير از محرّماتى كه در قرآن مذكور است از آنچه نام خداى برو نبرده باشند و منخنقه و موقوذه و متردّيه و نطيحه و ما ذبح على النّصب ، آنگه قيدى ديگر كرد و گفت : [ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ ] بىآنكه بحلال داريد صيد را و شما محرم باشيد يعنى صيد وحش شما را حلال است الّا وقتى كه محرم باشيد كه آنگه حرام شود و خداى تعالى در شرع آن حكم كند كه خواهد براى آنكه او حكيم است آن خواهد كه صلاح مكلّفان باشد . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 2 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ وَ لا الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ لا الْهَدْيَ وَ لا الْقَلائِدَ وَ لا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنْ رَبِّهِمْ وَ رِضْواناً وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ ( 2 ) خداى تعالى درين آيت نهى كرد مؤمنان را و مراد ايشان و غير ايشان‌اند الّا آنست كه توجيه خطاب بمؤمنان كرد از آنكه كافران را آن پايه ننهاد كه ايشان را بخطاب خود

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ج 2 چاپ اول ؛ ص 88 ، س 9 ) : « و در او روح نباشد » .