أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
301
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
براى كافران بساختهايم عذابى « 1 » خوار كننده مقرون باستخفاف و اهانت ، و اين صفت عذاب « 2 » مستحقّ باشد چه عقاب از عذاب خاصّتر است آنگه ذكر آنان كرد كه بر عكس اين صفات باشند و گفت : [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 152 ] وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ لَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً ( 152 ) آنان كه ايمان آرند بخداى و جملهء پيغمبران و تفرقه نكنند ميان هيچيكى از ايشان به آنكه ببعضى ايمان آرند و ببعضى نيارند بلكه به همه ايمان آورند ايشان آنان باشند كه ما مزد ايشان بتمامى بدهيم « 3 » و خداى تعالى آمرزنده و مهربانست بيامرزد آن را كه بدين صفت باشد و از سر عقاب معاصى او درگذرد و رحمت كند و اگرچه برو آن واجب نبود . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 153 ] يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ فَعَفَوْنا عَنْ ذلِكَ وَ آتَيْنا مُوسى سُلْطاناً مُبِيناً ( 153 ) چون ذكر هر دو گروه كرد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را تسليت داد از آنچه جهودان گفتند او را و تعنّت نمودند و اين آن بود كه كعب اشرف و فيحاص عازورا رسول را صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفتند
--> ( 1 ) - - در تفسير ابو الفتوح گفته ( ج 2 ، چاپ اول ، ص 69 ، س 26 ) : « و ما براى كافران عذابى نهادهايم و بجارده خوار كننده ( تا آخر ) » و آقاى قمشة در ذيل صفحه گفته ( ج 3 چاپ دوم ، ص 327 ) : « بجارده يعنى مهيا كرده » . ( 2 ) - - كذا در نسخ اين تفسير و ليكن در تفسير ابو الفتوح « عقاب » . ( 3 ) - - اين ترجمه موافق قرائت غير حفص است كه « نؤتيهم » خواندهاند بنون كه صيغهء متكلم مع الغير باشد ليكن حفص « يؤتيهم » خوانده بياء كه صيغه مفرد مذكر غايب باشد . طبرسى ( ره ) در مجمع البيان گفته : « القراءة قرأ حفص ( يؤتيهم ) بالياء و الباقون نؤتيهم بالنون ، الحجة حجة حفص قوله : سوف يؤتى اللّه المؤمنين ، و حجة من قرأ « نؤتيهم » قوله : و آتيناه أجرا عظيما ، اولئك سنؤتيهم اجرا » مرحوم ملا فتح الله در منهج الصادقين گفته : ( ج 1 چاپ تبريز ص 408 ) « سوف نؤتيهم ، زود باشد كه بدهيم و حفص بصيغهء مغايبه خوانده يعنى خدا بدهد ايشان را » .