أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

286

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

بود چون پير شد اسعد زنى جوان كرد بر سر او ؛ او برخواست و بشكايت پيش رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمد و اين حال باز گفت ؛ خداى تعالى اين آيت فرستاد و اين روايت كلبى است سعيد جبير گفت : آيت در مردى و زنى آمد كه او از مرد فرزندى داشت و با او پير شده بود مرد را در او رغبتى نبود خواست تا او را طلاق دهد و زنى ديگر كند زن گفت : مرا طلاق مده و رها كن تا بنشينم و اگر تو خواهى تا زنى ديگر كنى حكم تراست بگذار تا من با فرزندان تو بنشينم و ايشان را مراعات ميكنم سوده بنت زمعة الاسود را با رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هم اين افتاد و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خواست تا او را دست بدارد او گفت يا رسول اللّه مرا دست بمدار و رها كن تا در خدمت تو ميباشم و نوبت من تراست هر چه خواهى ميكن حقّ تعالى فرمود كه : اگر زنى ترسد از ناسازگارى شوهر خويش يا از اعراض كردن و روى ازو بگردانيدن بريشان يعنى بر زن و شوهر هيچ حرجى و بزهء نيست كه با يكديگر قرارى دهند و صلحى كنند بتراضى امّا آنكه طلاقش دهند چنان كه او خوشدل باشد يا بداردش بنفقه و كسوه و او از مدّت و نوبت خود بهرى يا جمله به دو دهد تا با آن زن كه كرده باشد مىباشد اگر زن مصالحه كند و صبر كند برين حالت و بنشيند و نوبت خود بدهد او احسان كرده باشد و اگر مرد به او قناعت كند و او را نرنجاند به اين معنى احسان كرده باشد امّا واجب نيست بر ايشان اين كردن آنگه حقّ تعالى گفت : [ وَ الصُّلْحُ خَيْرٌ ] صلح بهتر باشد براى آنكه صلاح جوانب به او متعلّق بود و تراضى ميان ايشان حاصل ؛ و حاضر كرده‌اند حرص و بخل را بنفسها يعنى نفسهاى آدميان مطبوع و مجبول است بر حرص و بخل ، بعضى گفته‌اند : مراد به « أنفس » زنان‌اند كه بخيلى نمايند بر ايثار كردن نوبت خويش بر غيرى و گفته‌اند : هر دو انداز مرد و زن آنگه گفت : اگر احسان كنيد به آنكه با زن بسازيد يا زن احسان كند بدانكه صبر كند بر آنكه شوهرش زنى ديگر كند و او نوبت خود را ايثار كند و از خداى بترسيد خداى تعالى به آنچه شما ميكنيد آگاه است و داناست مهمل و ضايع نگرداند . [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 129 تا 130 ] وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ فَلا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوها كَالْمُعَلَّقَةِ وَ إِنْ تُصْلِحُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً ( 129 ) وَ إِنْ يَتَفَرَّقا يُغْنِ اللَّهُ كُلاًّ مِنْ سَعَتِهِ وَ كانَ اللَّهُ واسِعاً حَكِيماً ( 130 )