أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
287
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
آنگه حقّ تعالى نفى قدرت كرد از يكى از ما بر آنكه تسويه كند از ميان زنان در ميل طباع براى آنكه اين بما تعلّق ندارد و در مقدور ما نيست و اگرچه ما را بر آن حرص باشد گفت كه : هرگز نتوانيد كه عدل كنيد در ميان زنان و تسويه نگاه داريد تا ميل واقع نيايد در محبّت و موّدت و اگرچه شما بر آن حريص باشيد اكنون بيكبار ميل مكنيد بر يكى و ديگرى را محروم مگردانيد كه اگر چنين كنيد ايشان را بگذاشته باشيد چون آويخته ميان دو كار نه بيوه و نه شوى دار بين الباب و الدّار نه اين باشد و نه آن . در خبرست كه رسول در نفقه و كسوه و مراعات و آمد و شد تسويه كردى ميان زنان آنگه گفتى : بار خدايا هذه قسمتى فيما أملك فلا تلمنى فيما لا أملك ، اين قسمت من است در آنچه من بر آن قادرم مرا ملامت مكن در آنچه من بر آن قادر نهام . آنگه گفت كه : [ وَ إِنْ تُصْلِحُوا ] اگر اصلاح كنيد در باب تسويهء قسمت [ وَ تَتَّقُوا ] و از خداى بترسيد در آنكه ظلم و حيف بكنيد « 1 » و از حقّ يكى در ديگرى بيفزائيد « 2 » خداى تعالى شما را بيامرزد و بر شما رحمت كند كه خداى تعالى غفور و رحيم است . در خبرست كه امير المؤمنين عليه السّلام دو زن داشت روزى كه نوبت يكى بودى در سراى ديگرى وضو نساختى . باقر عليه السّلام گفت : در آن وقت كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بيمار بود او را در حجرهء زنان ميگردانيدند بنوبت تا كه دل خوش كردند به آنكه « 3 » بحجرهء عايشه باشد آنگه گفت : [ وَ إِنْ يَتَفَرَّقا ] اگر با يكديگر بنسازند و از يكديگر بطلاق جدا شوند خداى تعالى هر دو را مستغنى گرداند از يكديگر بفضل و رحمت خويش و هيچ دو را ضايع نگذارد و روزى باز نگيرد و خداى تعالى فراخ عطا و داناست آنچه دهد بحكمت دهد و چنان دهد كه صلاح داند بآنكس كه باشد و مراد به [ سعة ] روزى است . [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 131 تا 132 ] وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ لَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ إِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ وَ إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ كانَ اللَّهُ غَنِيًّا حَمِيداً ( 131 ) وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ كَفى بِاللَّهِ وَكِيلاً ( 132 ) حقّ سبحانه و تعالى چون فرمود كه : اگر زن و شوهر از يكديگر بطلاق مفارقت كنند
--> ( 1 ) - - در غالب نسخ : « نكنيد » . ( 2 ) - - در غالب نسخ : « نيفزائيد » . ( 3 ) - - در غالب نسخ : « بر آنكه » .