أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

268

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 102 ] وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرائِكُمْ وَ لْتَأْتِ طائِفَةٌ أُخْرى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَ أَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً واحِدَةً وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كانَ بِكُمْ أَذىً مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَ خُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً ( 102 ) ميگويد كه : اى محمّد اگر تو در ميان ايشان باشى يعنى اينها كه با دشمنان حرب كنند و از ايشان مىترسند و تو خواهى كه براى ايشان نماز به جماعت گزارى برين ترتيب گزار كه ما بيان كنيم و اين به دو شرط باشد . يكى آنكه مسلمانان را كثرتى باشد كه به دو فرقت بتوانند بودن كه هر يكى از ايشان در مقابل دشمن باشند و با ايشان مقاومت توانند كردن . ديگر آنكه دشمن در خلاف جهت قبله باشد . و ازين هر دو شرط آيت منبئ است كه امام در نماز استد و تكبير احرام بگويد و گروهى با او در نماز استند و گروهى در برابر دشمن باستند باسلاح امام با اينان يك ركعت نماز بكند و بدوّم برخيزد و الحمد برخواند و سورتى دراز و اين قوم كه در پس او باستند آن دوّم ركعت مخفّف بكنند و بنشينند و سلام باز دهند و بروند و بجاى آن فرقه باستند و ايشان بيايند و در پس امام باستند نيّت بكنند و تكبير بگويند و يك ركعت نماز با امام بكنند چون امام بتشهّد بنشيند تشهّد مطوّل گرداند ايشان برخيزند و ركعتى ديگر بكنند و بنشينند و تشهّد خفيف برخوانند و با امام سلام بدهند و اگر نماز شام باشد ترتيب او همين است الّا آنست كه امام مخيّر است اگر خواهد با فرقهء اوّل يكركعت كند و اگر خواهد دو ركعت و در نماز سلاح با خود دارند چون كارد و شمشير و مانند اين و آيت برين ترتيب كه گفتيم دلالت مىكند . سبب نزول آيت آن بود بروايت ابو صالح از ابن عبّاس كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در بعضى غزوات نماز پيشين بكرد بر هيئتى كه هر وقت كردى و جملهء صحابه و لشكر با او نماز كردند و دشمن در برابر ، چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از نماز فارغ شد