أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
253
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
كند و [ شفاعت بد ] آنست كه در حقّ كسى تخليط و نكاده و نميمت كند و سبب سازد تا مضرّتى به او رسد آنگه گفت : خداى تعالى بر همه چيزى مقيت و نگاهبانست و حافظ جملهء خلقان اگر سعى نيكو كنند در حقّ يكديگر نيكوئى جزا يابند و اگر بدى كنند بدى بينند ؛ و ان ليس للإنسان الّا ما سعى و انّ سعيه سوف يرى ثمّ يجزاه الجزاء الاوفى . [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 86 تا 87 ] وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيباً ( 86 ) اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثاً ( 87 ) خطاب مىكند جملهء مؤمنان را و ميفرمايد كه چون شما را كسى تحيّتى و سلامى گويد يا دعائى خير كند شما او را بهتر از آن باز گوئيد يا مثل آن به او ردّ كنيد در خبرست كه چون كسى از مسلمانان بر پيغمبر سلام كردى و گفتى : سلام عليك ، پيغمبر گفتى : و عليك السّلام و رحمة اللّه ، و چون گفتى : السلام عليك و رحمة اللّه ، رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفتى : عليك السّلام و رحمة اللّه و بركاته ، و چون بندهء مؤمن برادر خود را گويد : سلام عليك ، او را ده حسنه بنويسند و چون گويد : السّلام عليك و رحمة اللّه و بركاته ، او را سى حسنه بنويسند و همچنين جواب دهنده را ، ابن عبّاس گفت : هر كس كه بر ده كس سلام كند يا بر كسى ده بار سلام كند چنان بود كه بردهء آزاد كرده در خبرست كه ميان سلام كننده و جواب دهنده صد حسنه باشد نود و نه آن را كه سلام كند و يك آن را كه جواب دهد براى آنكه ابتداء و اختيار اين خير او كرد . آوردهاند كه زائرى بنزديك عبد اللّه جعفر آمد او را صلتى و عطائى نيكو داد مرد را دست از مكافات اين كوتاه بود انديشه ميكرد كه چه كنم تا مكافات او كرده شود روزى عبد اللّه در بازار مىآمد اين مرد روى بگردانيد عبد اللّه جعفر عجب داشت از پيش روى او در آمد و گفت : يا فلان سلام عليك ، او بجست و جواب داد گفت : چرا روى بگردانيدى ؟ - گفت : براى آن تا تو سلام كنى و مرا جواب بايد داد تا اين ثواب بسيار ترا باشد و اندك مرا كه مرا قوّت مكافات عطاى تو نيست . و سلام در شرع براى سلامت نهادند رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : أفشوا السّلام تسلموا ؛ سلام فاش داريد تا سلامت يابيد و گفت : السّلام تحيّة لملّتنا و امان لذمّتنا ، و براى اين فرمود كه ، السّلام للرّاكب على الرّاجل و للقائم على القاعد . آنگه گفت : [ إِنَّ اللَّهَ