أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

23

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

اسلام آوردم و تن بدادم و انقياد نمودم خداى را جلّ جلاله و « روى » را از آن اختصاص كرد كه شريفترين اعضاء اوست چون روى خاضع و منقاد باشد دگر اعضا ابا نتوانند كرد و شما كه جهودان و ترسايانيد جهودى و ترسائى بر اسلام اختيار كرده‌ايد بدعوى مسلمانى بىمعنى قناعت كرده‌ايد من و آنان كه پس روان من‌اند خداى را و فرمان او را گردن نهاده‌ايم و گفته‌اند : مراد به « وجه » نيّت است يعنى نيّت خالص كرده‌ايم خداى را و بگو اى محمّد كسانى را كه كتاب داده‌اند از جهودان و ترسايان و كسانى را كه ايشان نانويسندگانند نتوانند نوشتن و خواندن از مشركان عرب كه : آيا اسلام آورده‌ايد شما ؟ - گفته‌اند كه : اين استفهام در معرض أمر است يعنى اسلام آوريد پس اگر اسلام آورند راه راست يابند ، چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين آيت بر ايشان خواند گفتند كه : اسلام آورده‌ايم ، جهودان را گفت : چه گوئيد در حقّ عيسى ؛ او را پيغمبر خداى و كلمهء او شناسيد ؟ - گفتند : نه ، ترسايان را گفت : عيسى را بنده و آفريده و طاعت دارندهء خداى شناسيد ؟ - گفتند : معاذ اللّه كه عيسى بنده باشد . . . ! رسول خداى گفت : پس دروغ گفتى « 1 » كه : ما اسلام آورده‌ايم ، اسلام آنكس دارد كه درين كه من گفتم خلاف نكند ، خداى تعالى گفت : اگر اينان برگردند و فرمان ترا قبول نكنند بحقيقت كه بر تو بيش از رسانيدن نيست تو برسان اگر قبول كنند خود نيكو و اگر نكنند من كه خداوند و آفريدگارم بيناام باحوال ايشان و بعواقب كار ايشان و بمقادير استحقاق ايشان از ثواب و عقاب . [ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيات 21 تا 22 ] إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ يَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ ( 21 ) أُولئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ ( 22 ) آنان كه كافر شدند بآيات خداى تعالى و پيغمبران را بناحق ميكشتند و با كسانى كه بداد و عدل ميفرمودند از مردمان با ايشان قتال ميكردند ايشان را بعذابى دردناك و رنجاننده بشارت ده . ابو عبيده روايت كرد از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه : ازو پرسيدند كه

--> ( 1 ) - كذا صريحا در نسخهء قديمى ، و مراد آنست كه : « گفتيد » مطابق تعبير شيخ ابو الفتوح - رضوان اللّه عليه - در سراسر تفسير خود .