[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 71 تا 73 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوا ثُباتٍ أَوِ انْفِرُوا جَمِيعاً ( 71 ) وَ إِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيداً ( 72 ) وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً ( 73 ) خطاب با مؤمنان است و آنان كه خداى را و رسول را تصديق كرده باشند ايشان را ميفرمايد كه : اى مؤمنان برداريد سلاح خود را و با سلاح باشيد و از دشمن حذر كنيد برويد جماعت جماعت و گروه گروه يا برويد جمله بيكبار بحسب مصلحت آنگه گفت كه : از شما كس هست كه مردم را دلشكسته مىكند تا از جهاد باز استند ؟ - بيشتر مفسّران گفتند كه : آيت در حقّ منافقان آمد كه مسلمانان را دل شكسته كردندى و چون ايشان را نكبتى رسيدى از قتل و جراحت و هزيمت ؛ بر طريق شماتت گفتندى كه : خداى تعالى بر ما نعمت كرد كه ما با شما نبوديم ، حق تعالى خبث نيّت و پليدى طويّت منافقان باز گفت و گفت : اگر مصيبتى و هزيمتى و نكبتى بشما رسد ميگويند كه : خداى بر ما نعمت كرد ما بقتال با شما حاضر نبوديم و اگر فضلى و ظفرى و غنيمتى از خداى تعالى بشما رسد ميگويند كه : چون كسى كه ميان شما و ميان او مودّتى و دوستى نبوده باشد : اى كاشكى من با شما بودمى تا فوزى عظيم و ظفرى نيكو يافتمى و مرا نيز از آن غنيمت نصيبى بودى ، خداى تعالى ايشان را بر اين تمنّا ذمّ كرد براى دو وجه يكى رغبت ايشان در عاجل غنيمت و ايثار آن بر ثواب آخرت از بهر شكّى كه ايشان را بود در ثواب و جزا و ديگرى از بهر حسد ايشان بر مؤمنان . ابو على فارسى گفت : در آيت تقديمى و تأخيرى هست و تقدير اينست كه قال : قد أنعم اللّه علىّ إذ لم أكن معهم شهيدا كأن لم يكن بينكم و بينه مودّة ، و گفته‌اند : [ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ ] در موضع حال افتاده است اى مشبها به من ليس بينكم و بينهم مودّة و معنى آيت آنست كه : منافقان مردم را از جهاد باز ميدارند و از جملهء سخنهاى ايشان آنست كه مسلمانان را ميگويند كه : انگاريد كه ميان شما و او يعنى محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هيچ دوستى نيست يا نبوده است ، و قولى ديگر آنست كه منافقان با شما معاملهء كسى ميكنند كه ميان شما و او معرفتى و صداقتى نباشد ، صفت منافقان است ببد عهدى كه ايشان نخواستند كه در سرّاء و ضرّاء با مسلمانان باشند بلكه خواستند كه در