أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

245

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

حال غنيمت با ايشان باشند و در حال نكبت از ايشان دور باشند [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 74 تا 76 ] فَلْيُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً ( 74 ) وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيراً ( 75 ) الَّذِينَ آمَنُوا يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقاتِلُوا أَوْلِياءَ الشَّيْطانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعِيفاً ( 76 ) حقّ سبحانه و تعالى چون ذكر منافقان كرد و آنان كه مؤمنان را از جهاد باز ميداشتند و ايشان را دلشكستگى ميدادند در عقب آن ذكر مؤمنان كرد كه ايشان بخلاف منافقان بودند گفت : بگو آنان را كه ايشان زندگانى دنيا بدل كرده‌اند بآخرت كه سراى ثواب است و آخرت بخريدند : تا قتال كنند در راه خداى كه هر كه در راه خداى تعالى جهاد كند و او را بكشند يا بكشد و غالب شود بر خصم [ يغلب ] براى آن گفت كه غلبه هم بقتل و هم بهزيمت بود تا عامّتر بود ما او را مزدى عظيم بدهيم يعنى ثواب جهاد آنگه حق تعالى بر طريق ترغيب بلفظ استفهام گفت كه : چه بوده است شما را كه كارزار نميكنيد در سبيل خداى و نصرت نميكنيد و نميرهانيد آن مسلمانان مستضعفان را كه در دست كفّار مكّه اسير مانده‌اند ساز آمدن نداشتند تا بيايند آنجا بماندند و مشركان ايشان را عذاب ميكنند و ايشان از مردان و زنان و كودكان‌اند آنگه بيان كرد كه : ايشان در آنجا چه ميكنند و چه دعا ميگويند ؟ گفت : ميگويند : اى خداى ما ما را بيرون بر از اين شهر كه بيدادگراند اهل او و ما را از نزديك خود وليّى و يارى پديد كن يعنى تو تولّاى كار ما كن و ما را با كسى مگذار و از نزديك خود ما را ناصرى فرست تا نصرت ما كند . از جملهء باز ماندگان ضعيفان عيّاش بن ابى ربيعه « 1 » بود و ابو جندب بن سهيل و سلمة بن هشام و وليد بن الوليد و غيرهم

--> ( 1 ) - خزرجى در خلاصهء تذهيب الكمال گفته : « عياش بن أبى ربيعة عمرو بن المغيرة المخزومى هاجر الى الحبشة له أحاديث و عنه انس و عبد الرحمن بن سابط قتل يوم اليرموك او اليمامة » .