أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

22

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

كه : « مجازيا لاعمال العباد بالعدل » است بندگانرا بعدل پاداش دهد و بسزا جزا كند . [ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ] هيچ خدائى نيست الّا او ، تكرار براى آن كرد كه اوّل تقرير توحيد است و دوّم توفيق تعليمست و اين از صادق عليه السّلام روايتست اوّل گفت : من يكىام و دوّم گفت بگو كه : من يكىام چنان كه خود را وصف كردم و عزيز و حكيم و غالب و محكم كارم بحقيقت بدانيد كه دين بنزديك خداى اسلام است ، قتاده گفت : شهادة ان لا إله الّا اللّه ، و ايمان آوردن به آنكه آنچه رسول آورد از نزديك خداى اين دين خداست كه براى خود نهاد و پيغمبران را براى آن فرستاد و اولياى خود را به آن فرمود و جز از آن از بندگان خود نپذيرد و بندگان را جز بر آن جزا ندهد . [ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِآياتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ ] . محمد بن جعفر الزبير گفت : آيت در ترسايان نجران آمد كه خلاف كردند در عيسى و مراد بكتاب انجيل است يعنى خلاف نكردند آنكسانى كه ايشان را كتاب انجيل دادند الّا پس از آنكه علم انجيل بايشان آمد و بيان كرد درو وحدانيّت خداى و عبوديّت عيسى از بغى و ظلمى و ستمى كه در ميان ايشان بود و هر كه كافر شود به بيّنات و دلائل او خداى تعالى زود حسابست بس برنيايد كه اينها را با پيش خود برد و آنچه مستحقّ آن‌اند از عقاب بديشان رساند . كلبى گفت : در جهودان و ترسايان آمد چون مسلمانى رها كردند و اختيار جهودى و ترسائى كردند خداى تعالى گفت : اهل كتاب يعنى اين دو فرقه خلاف نكردند الّا پس از آنكه علم بايشان آمد كه دين حقّ مسلمانى است نظيره : و ما تفرّق الّذين أوتوا الكتاب الّا من بعد ما جاءتهم البيّنة . [ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيه 20 ] فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ ( 20 ) جهودان و ترسايان گفتند كه : اى محمّد تو ما را جهود و ترسا ميخوانى و جهودى و ترسائى ما را نسب است و دين ما اسلام است خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : اى محمّد اگر با تو حجّت آرند و خصومت كنند بر دين اسلام ، تو بگو ايشان را كه : من محمّدام