أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

207

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

كردند ، اوّل كبر و آن ابليس كرد و دوم حرص و آن آدم كرد و سيم حسد و آن قابيل كرد عبد الله عبّاس را گفتند كه : كبيره چند است ؟ - گفت هفت است تا بهفتصد الّا آنست كه گناه به استغفار كبيره نباشد و باصرار صغيره نباشد . بدانكه هر چه معصيت است كبيره است الّا آنست كه بعضى باضافت بعضى كبيره‌تر باشد تا يك گناه باشد كه هم كبيره بود و هم صغيره باضافت به آنكه عقابش كمتر بود كبيره بود و باضافت به آنكه عقابش بيشتر بود صغيره بود و مذهب اهل شيعه اين است . سفيان ثورى گفت : كبائر آن باشد كه درو مظلمهء بود ميان بندگان و صغائر آن باشد كه ميان خداى و بنده باشد . گفت : اين از آن خبر گرفتم كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : چون روز قيامت باشد منادى از بطنان عرش ندا كند از قبل ربّ العزّه كه : اى امّت محمّد آنچه ميان من و شماست بشما بخشيدم و آنچه شما را با يكديگرست به يكديگر بخشيد و ببهشت رويد ، آنگه حقّ تعالى فرمود : [ وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ ] سبب آن بود كه زنان جمع شدند و پيش رسول خداى رسولى فرستادند و گفتند : يا رسول اللّه خداى تعالى خداى مردان و زنان است و تو پيغمبرى بزنان و مردان چرا خداى تعالى همه ذكر مردان مىكند و ذكر زنان نميكند ؟ ما مىترسيم كه مبادا « 1 » كه با ما خيرى نباشد يا ما خداى را بكارنه‌ايم ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد و آيت « إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِماتِ » و آيت « أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى » قتاده و سدّى گفتند : چون آيت قسمت ميراث آمد « لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ » مردان گفتند : ما اميدواريم كه ثواب ما در آخرت بيشتر باشد چنان كه نصيب ما در دنيا مضاعف است بر نصيب زنان ، و زنان گفتند كه : ما اميدواريم كه وزر و عقاب ما در قيامت نيمهء آن باشد كه وزر و عقاب مردان ، چنان كه نصيب ما از ميراث نيمهء مردان است . خداى تعالى اين آيت فرستاد و ايشان را ازين نهى كرد بعضى گفتند كه خداى تعالى چون ذكر مردان كرد و ايشان را تفضيل نهاد بر زنان ؛ زنان گفتند : كاشكى ما را نيز مرد آفريدى و على الجمله خداى تعالى درين آيت نهى كرد از آنكه تمنّاى مقام و مرتبت و جاه و مال يكديگر كنند گفت كه : تمنّا مكنيد و آرزو مخواهيد آنچه خداى تعالى بدان بعضى از شما را بر بعضى تفضيل نهاده

--> ( 1 ) - در نسخهء قديمى : « نبادا » .