أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
206
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
و جملهء آنچه خداى تعالى از آن نهى كرده است ارتكاب كند بيدادى و ظلم زود بود كه بچشانيم و بسوزانيم او را به آتش دوزخ و اين بر خداى تعالى آسان است و هيچ چيز ازين معنى برو متعذّر نبود . [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 31 تا 32 ] إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلاً كَرِيماً ( 31 ) وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً ( 32 ) آنگه خطاب مىكند خداى تعالى با بندگان خويش و ميگويد : اگر شما اجتناب كنيد و دور شويد از كبائر گناهانى كه شما را از آن نهى كردهاند و باز داشته من كه آفريدگار و پروردگار شماام بكرم و فضل خويش گناهان شما را آنچه دون كبائر است باز پوشم اجتناب كبائر را كفّارت ارتكاب صغاير گردانم و شما را در جائى كريم و بزرگوار برم كه آن بهشت است ابو هريره گفت : يك روز رسول خداى بر منبر گفت : به آن خداى كه جان من بامر اوست . سه بار بگفت و خاموش شد مردم بگريستند از آنكه پندانستند كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آن سوگند چرا خورد آنگه گفت : هيچ بندهء نباشد كه او پنج نماز بگزارد « 1 » و ماه رمضان روزه دارد و از كبائر اجتناب كند و الّا درهاى بهشت او را گشاده كنند چنان كه بر هم نمىآيد آنگه اين آيت بر خواند [ إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ ] ( الآيه ) . و در كبائر علما را خلاف است ؛ و از جملهء آنچه باتّفاق همه كبيره است قتل نفس محرّمه است و ظلم و غضب « 2 » و قذف محصنات و زنا و لواطه و ربا و شرب خمر و فرار از زحف و اين قول عبد اللّه عبّاس است و سعيد جبير و روايت كردهاند از صادق عليه السّلام الّا آنكه در حديث صادق زيادتى است و آن شرك است بخداى و انكار الولاية و عقوق الوالدين . عبد اللّه مسعود گفت : از رسول خداى پرسيدم كه كدام گناه عظيمتر است ؟ - گفت : آنكه با خداى انباز گيرى . گفتم : پس از آن ؟ - گفت : آنكه فرزندت را بكشى ترس آن را كه با تو نان خورد ، گفتم : پس از آن ؟ - گفت : آنكه با زن همسايه زنا كنى ؛ و تصديق اين حديث در كتاب خداى است آنجا كه گفت : « وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَ لا يَزْنُونَ » در توراة است كه امّهات گناه سه است و آن اوّل گناه است كه
--> ( 1 ) - در نسخ : « گذارد » و قياسا تصحيح شد . ( 2 ) - در چند نسخه : « غضب » ( بصاد مهمله ) .