أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

203

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شنيدم كه ميگفت : هر كه خواهد كه با پيش خداى شود پاك و پاكيزه بايد كه زن آزاد بزن كند كه زن آزاد صلاح خانه بود و برده خرابى خانه ، و خداى تعالى آمرزنده و مهربانست ؛ بيامرزد و ببهشت برد برحمت خويش تائبان را . [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 26 تا 28 ] يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَ يَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ( 26 ) وَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ يُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلاً عَظِيماً ( 27 ) يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً ( 28 ) حقّ تعالى بيان كرد كه غرض او درين احكام چيست گفت : خداى تعالى ميخواهد كه بيان كند براى شما آنچه صلاح شما در آنست از احكام و راه نمايد شما را براهها و سنّتهاى آنكسانى كه پيش از شما بوده‌اند و ميخواهد كه توبهء شما قبول كند و شما بر توبه باشيد و خداى تعالى دانا و محكم كارست ، بدانچه ميفرمايد از سر علم فرمايد و بصواب فرمايد . اين آيت دليل است بر بطلان مذهب مجبّره از آنكه خداى تعالى گفت : من بيان ميخواهم ، و ايشان گفتند كه : تلبيس ادلّه كند و خواهد ، و خداى تعالى گفت : من توبه ميخواهم ، مجبّره گفتند كه : اصرار بر معصيت خواهد ، و گفت كه : من هدايت ميخواهم ، ايشان گفتند كه : ضلالت خواهد ، آنگه خداى تعالى بيان كرد كه من چه ميخواهم ؟ و ايشان چه خواهند ؟ گفت كه : خداى توبهء شما قبول كند و شما بر توبه باشيد ، آنچه لايق حكمت اوست به خود حواله كرد و آنچه لايق جهل و سفه ايشانست بديشان حواله كرد ، آنچه خداى بديشان حواله كرد بخداى حواله ميكنند اگر فعل فعل خداست فردا ظاهر شود و اگر فعل فعل ايشانست هم « 1 » ظاهر شود ، اگر عقاب خداى را كنند قول قول ايشانست و اگر عذاب ايشان را كنند بدانند كه آن فعل بد و اعتقاد بد ايشان بوده است ، حقّ سبحانه و تعالى در ابطال مجبّره بصريح گفته است كه : خداى توبهء شما ميخواهد و آنان كه تابع هواى نفس و شهواتند ميخواهند كه از راه حقّ و ازين شريعت و احكام بچسبند چسبيدنى عظيم . مجاهد گفت : مراد زنا كنندگانند چون ايشان مفسدند ميخواهند

--> ( 1 ) - در نسخهء قديمى و بعضى نسخ ديگر : « همه » .