أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

201

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

بگفت ما بقول او قول خداى و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رها نكنيم . حكم گفت كه : از امير المؤمنين على عليه السّلام شنيدم كه گفت : لو لا انّ عمر نهى عن المتعة مازنى الّا شقّى ، اگر عمر نهى نكردى از متعه در جهان هيچكس زنا نكردى الّا بدبختى . در خبرست كه يك روز عبد اللّه زبير در مسجد نشسته بود سخن ميگفت عبد اللّه عبّاس در آمد و او مكفوف شده بود عبد الله زبير گفت : جاءنا من سلب اللّه أبصاره ، عبد اللّه عبّاس گفت : إنّ اللّه سلب أبصارنا و سلب بصائركم ، خداى تعالى ما را اگر چشم بصر بستده است باكى نيست شما را چشم بصيرت باز گرفته است ؛ و بنشست ، عبد اللّه زبير را خوش نيامد در حديث متعه آمد و بر آن طعنى زد تا عبد اللّه عبّاس را كسرى باشد ، عبد اللّه عبّاس گفت : بر نكاحى طعن ميزنى كه تو از آن نكاح آمدهء ! گفت : چگونه ؟ - گفت : ما جماعتى بوديم در راهى ميرفتيم مادرت از پيش ما بر افتاد پدرت را رغبت آمد كه او را بزنى كند ، او گفت : من نكاح دوام نكنم پدرت برد يمنى داشت آن برد به دو داد و او را بزنى كرد بدان برد بمدّتى معلوم ، آبستن شد و ترا بزاد ؛ تو از متعه زادهء نشايد كه در متعه طعن زنى . آنگه حقّ جلّ جلاله گفت كه : هيچ بزه نيست بر شما در آنچه تراضى بود ميان شما در استيناف عقد پس از انقضاى مدّت بعقدى جديد و مهرى نو و باتّفاق مراد به « اجور » مهور است و « مهر » را « اجر » خواند براى آنكه در برابر بضع افتاده است . حسن بصرى گفت كه معنى آنست كه بزهء نيست بر شما در آنچه تراضى بود ميان شما از پس تعيين و تقدير مهر از زيادت و نقصان و حطّ بهرى و تأخير و تعجيل آن از وقتى بوقتى و هبهء بعضى يا جملهء آن پس از آنكه فريضهء مهر معيّن شده باشد و خداى تعالى عالم است بمصالح شما و حكيم است آنچه كند و فرمايد بحكمت و صواب كند . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 25 ] وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلاً أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَ آتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَناتٍ غَيْرَ مُسافِحاتٍ وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ فَإِذا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 25 )