أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

199

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

است در دين خداى تعالى ، و ممقوتا و دشمن داشته در دين و در مروّت ؛ آنكسانى كه خداوندان مروّت بودند ازين نكاح اجتناب ميكردند و اين نكاح را « نكاح المقت » ميخواندند و فرزندى كه ازين در وجود مىآمد او را « مقتى » نام مىنهادند آنگه گفت : [ وَ ساءَ سَبِيلًا ] و بد راهى و طريقى است اين نكاح كه نكاح زنان پدران است . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 23 ] حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَ بَناتُكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ وَ عَمَّاتُكُمْ وَ خالاتُكُمْ وَ بَناتُ الْأَخِ وَ بَناتُ الْأُخْتِ وَ أُمَّهاتُكُمُ اللاَّتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ مِنَ الرَّضاعَةِ وَ أُمَّهاتُ نِسائِكُمْ وَ رَبائِبُكُمُ اللاَّتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسائِكُمُ اللاَّتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ وَ حَلائِلُ أَبْنائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلابِكُمْ وَ أَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلاَّ ما قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً ( 23 ) حرام كرده شد بر شما نكاح مادران شما و دختران شما و خواهران شما و خواهران پدران و خواهران مادران شما و دختران برادر شما و دختران خواهر شما و مادران شما آنها كه شما را شير داده‌اند يعنى از جهت رضاع و خواهران شما هم از جهت رضاع و مادران زنان شما و دختران زنان شما آنان كه در حجر شمااند از زنانى كه با ايشان دخول كرده باشيد كه اگر دخول نرفته باشد بزهء نباشد در خواستن ايشان ، و زنان پسران شما آنان كه از صلب شمااند نه آنان كه بپسرى گرفته باشيد ، و جمع كردن ميان دو خواهر در نكاح ؛ اين همه بر شما حرام است . آنگه گفت : [ إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ ] يعنى آنچه گذشت مغفور است با سر آن مرويد و از آن باز گرديد كه خداى تعالى آمرزنده و مهربان است بيامرزد و برحمت خويش ببهشت برد . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 24 ] وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ إِلاَّ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ كِتابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً ( 24 ) و همچنين حرام است بر شما زنان شوهر دار و « احصان » بر چهار وجه بود يكى به تزويج چنان كه گفت : [ وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ ] و دوّم باسلام كقوله : « فَإِذا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ » سيم بعفّت « وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ » چهارم بجزيت « وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ » . آنگه گفت : الّا آنكه دست شما مالك آن باشد يعنى اگر سبى