أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
173
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
كند ؟ - گفت : آرى ، گفتند : چرا ؟ - گفت : براى آنكه اين علامت لؤم باشد و آن دلالت كرم . ابو هريره روايت كرد كه : هر كه هر شب « 1 » ده آيت از آخر آل عمران بر خواند همچنان باشد كه آن همه شب نماز كرده بود . عمار الدّهنى از صادق عليه السّلام روايت كرد كه او گفت : هر كه را كارى پيش آيد پنج بار بگويد « ربّنا » خداى تعالى نجات دهد او را از آنچه ترسد و برساند او را بدانچه اميد دارد ، گفتند : چگونه ؟ - او اين آيت بر خواند الى قوله [ إِنَّكَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ ] آنگه گفت : از پس اين اجابت است چنان كه گفت : [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 195 ] فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أُوذُوا فِي سَبِيلِي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ثَواباً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ ( 195 ) مجاهد گفت : سبب نزول آيت آن بود كه ام سلمه رحمة اللّه عليها گفت كه : يا رسول اللّه ما در قرآن ذكر مردان ميشنويم در هجرت و جهاد و از ذكر زنان چيزى نيست خداى تعالى اين آيت فرستاد و انصاريان گفتند : اوّل زنى از زنان كه هجرت كرد « 2 » امّ سلمه بود خداى تعالى آنها را كه اين دعا كردند جواب داد و گفت : من عمل هيچ عامل ضايع نگردانم و طاعت هيچ مطيع فرو نگذارم اگر مرد باشد و اگر زن ، بهرى شما از بهرىاند « 3 » يعنى همه يكسانند بنزديك من از روى خلقت چنان كه گفت عليه السّلام « 4 »
--> ( 1 ) - كذا در نسخهء قديمى و غالب نسخ و ليكن در بعضى ديگر : « هر كه شب » و اصل اين روايت ملفق از دو حديث است كه در تفسير ابو الفتوح نقل شده به اين عبارت : ابو هريره روايت كند كه رسول هر شب آدينه ده آيت از آخر آل عمران بخواندى و در خبر است كه هر كس اين آيه بخواند همچنان باشد كه آن شب نماز كرده » . ( 2 ) - كذا در بعضى نسخ و در تفسير ابو الفتوح ليكن در نسخهء قديمى : « كردند » و آن باعتبار « زنان » مذكور است . ( 3 ) - در بعضى نسخ : « بهرى از شما از بهرىاند » و در تفسير ابو الفتوح : « بهرى از بهرى از شما » . ( 4 ) - گويا مراد پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله است و جملهء دعائيهء « عليه السّلام » هيچگونه اشارهء به آن ندارد كه مراد يكى از ائمه عليهم السلام است زيرا سيرهء شيخ ابو الفتوح ( ره ) در تفسير خود بر اين جارى است كه بعد از ذكر نام شريف پيغمبر نيز عبارت « عليه السلام » بياورد نه عبارت « صلى اللّه عليه و آله » چنان كه فعلا در اذهان ما مرتكز است فتدبر .