أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
378
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
اگر اظهار كنيد آنچه در دل داريد از ايمان يا پنهان كنيد و محمّد بن علىّ الباقر عليه السّلام گفت : آنچه آشكارا كنيد از افعال ظاهر و مردم آن را ببينند و بدانند و آنچه پنهان كنيد از مردمان و ايشان ندانند خداى بر اين هر دو جزا دهد . در خبرست كه روز قيامت بندهء را در قيامت آرند و صحيفهء اعمال او در دست او نهند او نامه باز كند در اوّل حجّى مبرور بيند ساعتى در آن مىنگرد و انديشه مىكند و مرد حجّ نكرده باشد خطاب آيد كه بر خوان صحيفهء عملت ، او گويد : خدايا سهو و غلط بر تو روا نيست من در دار دنيا حجّ نكردهام و اينجا حجّى مقبول نوشتهاند ، حقّ گويد : تو حجّ نكردى و ليكن فلان روز ياد دارى كه قافلهء حاجّ ميگذشت تو آب در چشم بگردانيدى و ميگفتى : كاشكى تا من استطاعت داشتمى تا با اينان برفتمى من از تو صدق دانستم در ديوان تو بنوشتم حجّى مقبول و مبرور . قتاده روايت كند از صفوان گفت كه : با عبد اللّه عمر بودم در طوافگاه مردى آمد و ازو پرسيد : كه اى پسر عمر از رسول صلى اللّه عليه و آله چه شنودى در نجوى ؟ - گفت : شنيدم كه رسول گفت : روز قيامت بنده را بعرش خود نزديك كند و گناهان او تنها با او تقرير مىكند و ميگويد : اى بنده ياددارى فلان روز فلان گناه كردى ؟ - او گويد : بار خدايا همچنين است كه ميفرمائى من كردم ، حق تعالى گويد : بندهء من از تو بپوشيدم آنهمه را و فرشتگان را بر آن اطّلاع ندادم اكنون بيامرزيدم و ترا عفو كردم با مؤمنان چنين خطاب كند و با كافران و منافقان بر ملاء خلق على رءوس الاشهاد ندا كند هؤُلاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلى رَبِّهِمْ الا لعنت اللّه على الكاذبين . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 285 ] آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَيْكَ الْمَصِيرُ ( 285 ) عبد الله عباس گفت كه : رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : شب معراج مرا به آسمان بردند چون بسدرة المنتهى رسيدم مرا سه تحفه دادند ، نماز پنجگانه ، خواتيم سورة البقره و آمرزش آنان كه شرك نيارند بخداى از امّت من ، رسول خداى گفت : خداى تعالى كتابى فرمود نوشتن پيش از آنكه آسمان و زمين آفريد به دو هزار سال و آن دو آيت است