أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
365
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
ابو هريره از رسول صلى اللّه عليه و آله روايت كرد كه مسكين آن نباشد كه او را يك لقمه يا دو لقمه طعام از تو برگرداند درويش و مسكين آن مرد متعفّف باشد كه بركش نبود كه سؤال كند و راهش ندهد كه حال خود با تو بگويد نميخوانى كه : لا يَسْئَلُونَ النَّاسَ إِلْحافاً ، و پيغمبر صلى اللّه عليه و آله گفت : خداى تعالى كاره است از شما سه چيز را ؛ گفت و گوى و سؤال بسيار كردن ، و مال ضايع كردن و نهى كردن از عصيان مادر و در گور كردن دختران زنده و از نادادن و گرفتن و هر كس كه چيزى خواهد و او را حاجت نبود روز قيامت خراشيدگيها و جراحتها شود بر روى او ، گفتند يا رسول اللّه چه مقدار باشد كه مرد به آن مستغنى بود ؟ - گفت : پنجاه درم يا بهاى آن زر ، و هر كس كه او را نفسى بود و خواهد كه نفيس شود بايد كه نفاست كند يعنى بخل كند بنفس خود و تكرّم كند از سؤال لئيمان كه سؤال باوّل مذلّتست و بميانه خوف منع و به آخر منع با منّت و هيچ آدمى كه او را نفسى باشد خود را درين معرض نيارد ابن حسام گويد : أنت المسوّد ما رزقت كفاية * فاذا طلبت ذللت ذلّ الخادم لا تطلبنّ الى صديق حاجة * من عفّ خفّ على قلوب العالم و امير المؤمنين على عليه السّلام ميگويد : اليأس حرّ و الرّجاء عبد ؛ نااميدى آزادى است و اميد بنده . و هر چه نفقه ميكنيد از مال خداى تعالى خداى بدان عالمست جزا باستحقاق دهد . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 274 ] الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ ( 274 ) عبد اللّه عباس گفت كه : آيت در حقّ امير المؤمنين على بن أبي طالب عليه السّلام آمد كه : او چهار درم داشت يكى بشب بداد و يكى بروز يكى پنهان و يكى آشكارا خداى تعالى اين آيت فرستاد و از او بازگفت كه : آنان كه مالهاى خود نفقه كنند بشب و روز آشكارا و پنهان ، حالت مرد از اين دو بيرون نباشد سرّ و علانيه كه وقت ازين دو بيرون نباشد ، روز و شب گفت كه او درين دو وقت ازين دو حالت بيرون نيست لا جرم بعاجل اين ثنا باشد كه [ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ ] و بآجل اين جزا باشد .