أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
360
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
ميگويد كه : ديو شما را وعدهء درويشى ميدهد ميگويد كه : زكات و صدقات مدهيد تا درويش نشويد و ميفرمايد كه شما را ببخيلى كردن شيطان ببخل ميفرمايد و نفس امّاره ببخل ميفرمايد و هر كه ازين آفت با سلامت باشد مفلح و رستگار است « وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » * و خداى شما را وعدهء آمرزش ميدهد تا صدقهء كفّارت گناهان شما باشد و وعدهء فضل يعنى روزى و عوض آنچه داده باشيد عاجلا و آجلا در آجل مغفرت و در عاجل عوض ، دو وعده است يكى از خداى و يكى از شيطان وعدهء شيطان غرور باشد و وعدهء خداى متضمّن سرور باشد ، وعدهء شيطان وسواس و تخييل است و وعدهء خداى وحى و تنزيل است ، بوعدهء شيطان مغرور مشو كه دشمنست « إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ » ترا با معصيت ميخواند و بدرويشى ميترساند و بوسوسه ميرنجاند و خداى تعالى ترا مىنوازد و كار تو مىسازد شقاوت باشد ازين بگريختن و در آن آويختن ، شيطان مفلس است وعدهء افلاس ميدهد و خداى تعالى توانگر است وعدهء مغفرت و فضل ميدهد و خداى تعالى فراخ عطا و داناست بعوض بخل نكند و بيش از دادهء تو بدهد . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 269 ] يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ ( 269 ) حكمت خداى تعالى بدانكس دهد كه خواهد قتاده گفت مراد بحكمت نبوّت است ابن عباس گفت : علم قرآنست و حفظ و فهم معانى او و دانستن ناسخ و منسوخ و محكم و و متشابه و مقدّم و مؤخّر و حلال و حرام ربيع گفت : ترس خدايست بيانش : خشية اللّه رأس كلّ حكمه ، كنانى گفت : خداى تعالى پيغمبران را براى نصيحت فرستاد و كتابها را براى تنبيه دلهاى ايشان و حكمت براى سكون ارواح ايشان ، پيغمبر دعوت مىكند بامر خداى ، كتاب دعوت مىكند به احكام او ، و حكمت دعوت مىكند با فضل او ، و هر كرا حكمت دهند برين تفسير كه گفتهاند ، و گفتهاند كه : مراد اينجا ورع است در دين او را خير بسيار داده باشند ، بنگر كه تا چه خير باشد كه خداى تعالى آن را بسيار خواند جملهء دنيا را اندك خوانده است « قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ » و اين انديشه