أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

327

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

از صد همسايهء او بگرداند و ليكن خداى تعالى خداوند فضل و كرم و رحمت است بر جهانيان آنان كه مستحق‌ّاند و آنان كه نه‌اند از آنجا كه رحمت او واسع است بر مؤمن و كافر و برّ و فاجر آن آيات خدايست يعنى آنچه رفت از احكام حلال و حرام و مسائل شرع و قصص اوائل و عبر و مواعظ ما بر تو ميخوانيم آن را بدرستى و راستى يعنى رسول ما جبرئيل بر تو ميخواند از قبل ما و بفرمان ما و تو از جملهء پيغام گزارندگانى تا اين آيات پيغام بخلقان رسانى تا ايشانرا حجّت نماند و حجّت ما را باشد . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 253 ] تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ وَ لكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَ لكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ ( 253 ) آن پيغمبرانند ، اشارت است به پيغمبرانى كه نام ايشان در آيات مقدّم رفته است كه بعضى را بر بعضى تفضيل نهاده‌ايم اگرچه از روى پيغمبرى يكسان‌اند از روى درجه و پايه متفاوتند بعضى از ايشان آنست كه خداى تعالى با او سخن گفت بيواسطه چون موسى عليه السّلام و چون رسول ما صلى اللّه عليه و آله و چون ابراهيم عليه السّلام كه او را بخلّت مخصوص گردانيد و چون رسول ما كه او را بكّافهء جنّ و انس فرستاد و درجهء بعضى بر درجهء بعضى افزون گردانيد و پايهء او برداشت چون آدم و نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و سيّد هم محمّد بالاتّفاق و داديم ما عيسى مريم را بيّنات يعنى معجزات و دلالات از احياء موتى و ابراء اكمه و ابرص و مؤيّد كرديم او را بروح القدس كه جبرئيل است عليه السّلام ؛ روح جبرئيل است و قدس نام خداست . عبد الله عباس گفت : روح القدس آن نام بود كه او به آن احياء موتى كردى چون خدايرا بدان نام بخواندى خداى تعالى مرده زنده كردى بدست او بدعاى او بمعجزهء او و اگر خداى خواستى قتال نكردندى با يكديگر آنان كه از پس پيغمبران بودند يعنى پس از آمدن ايشان بآيات و معجزات پس از آنكه آيات و بيّنات بديشان آمد يعنى