أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
222
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
براى آن بود تا كار بر شما آسان كند و تا شما عدد ماه تمام كنيد يا عدد ايّام رنجورى و سفر تمام نگاه داريد تا قضا كنيد آن را بمانند آن ، و تا خداى را تعظيم و اجلال كنيد بر آن هدايت و بيان كه شما را كرد در دين و توفيق كه داد در روزهء ماه رمضان و تخصيص كه كرد شما را به اين ماه دون ساير امم و بيشتر علما بر آنند كه مراد بدين تكبيرست عقب چهار نماز نماز شام و خفتن و بامداد و نماز عيد در عيد فطر بگويد : اللّه اكبر اللّه اكبر لا إله الا اللّه و اللّه اكبر اللّه اكبر و للّه الحمد على ما هدانا و له الشكر على ما اولانا ، و در عيد اضحى عقيب ده نماز ببايد گفت كسى را كه در منا نباشد و اگر در منا باشد عقيب پانزده نماز ابتداء آن از نماز پيشين عيد كند و تا باشد كه شما شكر گوئيد مرين نعمت را كه با شما كرده است . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 186 ] وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ ( 186 ) ابن عباس گويد : سبب اين آن بود كه جهودان گفتند : يا محمّد خداى دعاى ما چگونه شنود و تو مىگوئى از اينجا تا به آسمان پانصد سال راه است و كثافت هر آسمانى پانصد ساله راه است حسن بصرى گفت : مردى آمد و رسول را گفت : يا رسول اللّه ، أ قريب ربّنا فنناجيه ام بعيد فنناديه ؟ - با خداى ما نزديك است تا با او مناجات كنيم يا دورست تا بآواز بلندش بخوانيم ؟ - خداى تعالى اين آيه فرستاد و گفت : اى محمّد چون بندگان من از تو پرسند كه خداى نزديك است يا دور است بگو ايشانرا كه : من كه خداىام بشما نزديكام نه بمسافت بل بعلم و قدرت ، آنچه شما كنيد دانم هم چنان كه كسى كه نزديك شما بود داند ، از قبضهء قدرت من نتوانيد گريخت چنان كه كسى نزديك شما بود و شما را در دست دارد . در خبرست در عهد يكى از خلفا جهودى بيامد و ازو سؤال كرد كه اخبرنى عن اللّه أين هو ؟ - مرا خبر ده تا خداى كجاست گفت كه فى السماء على العرش در آسمانست بر عرش جهود گفت : پس زمين ازو خالى بود و او در مكانى دون مكانى بود گفت : اين كلام زنادقه است از من دور شو و اگرنه بفرمايم تا گردنت بزنند ، جهود بيرون آمد و بر اسلام استهزا