أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
223
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
مىكرد امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام در راه به دو رسيد گفت : يا اخا اليهود آنچه جوابت دادند به من رسيد جواب آن از من شنو گفت : بگو كه أين عبارت باشد از مكان و كان اللّه و لا مكان خداى بود و هيچ مكانى نبود ؛ ايّن الاين فلا اين له ؛ مكان را او آفريد و او را هيچ مكانى نيست او از آن متعال است كه او را مكان باشد و هيچ مكان ازو خالى نيست نه بمماسّه و مجاورت بل بمعنى علم و من ترا خبر دهم بدانچه در كتاب شماست اگر بدانى كه راست مىگويم ايمان آورى ؟ - گفت : بلى ، گفت : نه در توراة است كه روزى موسى عليه السّلام نشسته بود چهار فرشته بنزديك او حاضر آمدند موسى از ايشان پرسيد كه من اين اقبلتم ؟ - از كجا آمدهايد ؟ - يكى گفت از اقصاى مشارق زمين مىآيم من عند اللّه ، يكى گفت از اقصاى مغارب زمين مىآيم من عند اللّه ، ديگر گفت : از آسمان هفتم مىآيم از نزديك خداى ، چهارم گفت : از هفتم زمين مىآيم من عند اللّه ، موسى عليه السّلام گفت : سبحان من لا يخلو منه مكان و لا يكون الى مكان اقرب منه الى مكان ، جهود گفت : گواهى مىدهم كه حق اينست كه تو مىگوئى و تو بجاى پيغمبر اولىترى از ديگران ، قرب حق به اين معنى باشد . [ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ ] مىگويد كه اجابت كنم و جواب دهم و مستجاب گردانم دعاء دعاكننده را چون مرا بخواند و دعا كند گو پاسخ كنيد مرا و طاعت من داريد و به من ايمان آريد و از فرمان من درمگذريد تا من دعاى ايشان مستجاب گردانم و ايشان را جواب دهم پس هر مؤمنى كه دعا كند خداى تعالى او را مستجاب گرداند اگر مصلحت در آن بود و از اينجاست كه دعوات ائمّه عليهم السلام مشروط است به شرط رضاى خداى و صلاح چنان كه آمده است « و لا حاجة من حوائج الدّنيا و الاخرة لك فيها رضى ولى فيها صلاح الّا قضيتها » اگر بنده دعا كند و اگر نكند خداى تعالى آنچه صلاح او بود وى را بدهد الّا آنست كه مقصود از دعا انقطاع است و تضرّع و عبادت چنان كه پيغمبر صلى اللّه عليه و آله گفت : الدّعاء عبادة ، ابو سعيد خدرى گويد : كه رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : هيچ مسلمانى نبود كه از خداى تعالى حاجتى خواهد كه درو قطيعهء رحمى نبود يا اثمى نبود الّا كه خداى تعالى از سه مصلحت يكى بدهد او را امّا تعجيل اجابت و امّا ذخيرهء آخرت بهتر از آن يا صرف كند از بدى مانند آن چيز