أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
220
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
و بهر سجدهء كه بكند اگر روز باشد و اگر شب درختيش دهند در بهشت كه سوارى نيكرو از سايهء وى بيكسال بيرون نرود . كعب الاحبار گويد : خداى تعالى وحى كرد بموسى كه اى موسى من روزهء ماه رمضان بر بندگان خود فريضه كردهام هر كه با او به پيش من آيد و در صحيفهء وى روزهء ده ماه رمضان بود از جملهء محسنان باشد ، و اگر در صحيفهء او بيست ماه رمضان بود از جملهء ابرار بود ، و اگر سى ماه رمضان بود نزد من پايهء او از پايهء شهيدان برتر بود اى موسى چون ماه رمضان درآيد من حملهء عرش را بفرمايم تا از عبادت خود باز استند و گوش بدعاى روزهداران دارند هرگه كه ايشان دعا كنند اينان آمين كنند كه من سوگند خوردهام كه دعاى ايشان ردّ نكنم ، موسى گفت : بار خدايا من در الواح امّتى را مىيابم كه در ماه رمضان براى تو عبادت كنند تو گناه گذشتهء ايشان بيامرزى ايشان را از امّت من كن ، خداى تعالى گفت : ايشان از امّت محمّداند و ايشان راست در اين ماه از فضل و خير آنچه هيچ امّت را نيست و از جملهء فضائل ماه رمضان آنست كه خداى تعالى قرآن را كه طريق شرع است و بيان حلال و حرام است درو فرستاده است . گويند : كه قرآن در ماه رمضان در شب قدر از لوح المحفوظ به آسمان دنيا به بيت العزّه آمد آنگه جبرئيل عليه السّلام از آنجا نجم نجم مىآورد بحسب حاجت و مصلحت در بيست و سه سال . أبو ذر غفارى گفت كه : رسول خداى گفت كه خداى تعالى صحف ابراهيم در ماه رمضان فرستاد سه روز گذشته ، و توراة بموسى به ماه رمضان فرستاد شش روز گذشته ، و زبور بداود در ماه رمضان فرستاد هيجده روز گذشته ، و قرآن در ماه رمضان فرستاد به بيست و چهار روز گذشته . و گفتهاند كه : مراد به [ أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ ] آنست كه ابتداى انزال قرآن در ماه رمضان كرد و [ هُدىً ] بمعنى لطف است . [ وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ] آنگه حق تعالى عموم [ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ ] را تخصيص كرد و گفت : هر كس كه چون ماه رمضان به دو در آيد و او بيمار شود يا بر سفر بود بعدد ايّام مرض و سفر روزهاى ديگر روزه دارد بر سبيل قضا ، خداى تعالى چنان كه به مرض افطار واجب كرد