[ بيانات قاضى شوشترى در حق ابو الفتوح و تفسيرش ] قاضى شوشترى ( ره ) در مجالس المؤمنين بعد از ذكر ترجمهء شيخ عبد الجليل رازى ( ره ) بتفصيل نسبت بترجمهء شيخ ابو الفتوح ( ره ) چنين گفته : « قدوة المفسّرين الشيخ ابو الفتوح الحسين بن علىّ بن محمّد بن احمد الخزاعى الرّازىّ از علماى تفسير و كلام و عظماى ادباى انام است از خاندان فضل و بزرگى و اولاد امجاد بديل بن ورقاء الخزاعى است كه از كبار صحابه و اكابر خزاعه بود و سابقا در مجلس طوائف مؤمنين و مجلس صحابهء مخلصين شرح اخلاص بنى خزاعه خصوصا عبد اللّه و محمّد و عبد الرّحمن پسران بديل مذكور و جان سپارى ايشان در حرب صفّين در ركاب امير المؤمنين مسطور گشته و جدّ او خواجه امام سعيد ابو سعيد كه مصنّف كتاب موسوم بروضة الزهراء است از اعلام زمان خود بوده و عمّ او شيخ فاضل ابو محمّد عبد الرّحمن بن احمد بن الحسين النيشابورى رحمه اللّه از مشاهير روزگار است و بالجمله مآثر فضل و مساعى جميلهء او در تفسير كتاب كريم و ابطال تأويلات سقيم مخالفان اثيم و تعنّفات نامستقيم مبتدعان رجيم بر همگى مخفى نيست . [ استفاده فخر رازى از تفسير ابو الفتوح ] از تفسير فارسى او ظاهر مىشود كه معاصر صاحب كشّاف بوده و بعضى از اشعار صاحب كشّاف به او رسيده امّا كشّاف به نظر او نرسيده و اين تفسير فارسى او در وثاقت تحرير و عذوبت تقرير و دقّت نظر بىنظير است فخر الدّين رازى اساس تفسير كبير خود را از آنجا اقتباس نموده و جهت دفع انتحال بعضى از تشكيكات خود را بر آن افزوده در مطاوى اين مجالس پرنور شطرى از روايات و لطائف نكات و اشارات او مسطور است و او را تفسيرى عربى هست كه در خطبهء تفسير فارسى به آن اشاره نموده امّا تا غايت به نظر مطالهء فقير نرسيده . و شيخ عبد الجليل رازى در بعضى از مصنّفات خود ذكر شيخ ابو الفتوح نموده و گفته كه : خواجه ابو الفتوح رازى مصنّف بيست مجلّد است از تفسير قرآن ، و در موضع ديگر گفته كه : خواجه امام ابو الفتوح رازى را بيست مجلّد از تفسير قرآن است كه ائمّه و علماى همهء طوائف طالب و راغب‌اند آن را » و ظاهرا اكثر آن مجلّدات از تفسير عربى او خواهد بود [ زيرا كه نسخهء تفسير فارسى او چهار مجلّد است كه هر كدام به قدر سى هزار