أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
200
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
خود را كه همانا اين آن پيغمبر است كه شما گفتيد ايشان گفتند كه : اين آن پيغمبر نيست و وقت بعثت او هنوز نيامده است و او مردى باشد كوتاه بالا و ازرق چشم و اشقر و صفات رسول صلى اللّه عليه و آله بگردانيدند و بخلاف راستى بعوام نمودند بطمع حطام دنيا خداى اين آيت فرستاد و گفت : آنان كه باز مىپوشند آنچه فرو فرستاد خداى از كتابى كه توراة است درو مبيّن است نام و نعت محمّد صلى اللّه عليه و آله و آن را ببهاى اندك ميفروشند يعنى بازمىپوشند تا بدان سبب مال دنيا جمع ميكنند و ميخورند ايشان آناناند كه نمى - خورند در شكم خويش الّا آتش يعنى پر نميگردانند شكم را مگر به آتش از آنكه هر كه حرام خورد آتش خورده باشد براى آنكه مآل و عاقبت وى آتش خواهد بودن و به آتش خواهد رسانيدن . [ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ ] و خداى با ايشان سخن نگويد يعنى ايشان را آن محلّ ننهد كه با ايشان سخن گويد يا خود سخنى بگويد كه ايشان را در آن خيرى باشد و گفتهاند كه : اين كنايت است از خشم و غضب چنان كه يكى از ما كه بر كسى خشم گيرد با وى سخن نگويد . [ وَ لا يُزَكِّيهِمْ ] و تزكيهء ايشان نكند و بر ايشان ثناى نيكو نگويد و گفتهاند كه ايشان را از دوزخ نجات ندهد و عفو نكند و آزاد نكند و ايشان را عذابى رنجاننده باشد آنگه گفت : ايشان آنانند كه ضلالت بهدايت بدل كردند هدايت بگذاشتند و ضلالت و بىراهى اختيار كردند مسلمانى رها كردند و جهودى برگرفتند و دوزخ و عذاب دوزخ اختيار كردند و بهشت و نعمت و راحت بگذاشتند پس ايشان چه شكيبا مردمانى باشند بر آتش دوزخ و چه چيز صابر گرداند ايشان را بر آن ، و بعضى مفسّران گفتهاند كه : معنى آنست كه « ما اجرأهم على النّار » چه دليرند ايشان بر عملى كه موجب آتش دوزخ است . فراء گفت كه : من در يمن نزديك قاضى يمن حاضر بودم و او يكى را سوگند عرضه ميكرد و خصم او ميگفت : « ما أصبرك على اللّه » من گفتم : چه ميگويد ؟ - گفت : ميگويد كه : « ما أجرأك على اللّه » . قطرب گفت : « ما أدومهم عليها » چه مصرّند ايشان بر معصيت كه آن عمل